شماره روزنامه: ۶۶۸۲ تاریخ چاپ: ۱۴۰۵/۰۷/۲۳ شماره خبر: ۴۳۰۱۸۲۲ سرمقاله
دکتر مهرداد سپه‌وند*
اجلاس سالانه صندوق بین‌المللی پول و بانک جهانی از ۱۲ تا ۱۸ اکتبر ۲۰۲۶ در بانکوک، پایتخت تایلند در جریان است. تا به اینجا، پیام مشترک گزارش‌ها، تاب‌آوری غیرمنتظره اقتصاد جهانی در کنار افزایش آسیب‌پذیری‌های پنهان آن بوده است.
شماره روزنامه: ۶۶۸۲ تاریخ چاپ: ۱۴۰۵/۰۷/۲۳ شماره خبر: ۴۳۰۱۹۳۲ سیاست گذاری
دنیای اقتصاد : آثار اقتصادی جنگ هم بر سفره خانوار و هم بر تجارت قابل رؤیت است. بر اساس آمارها، اختلال در مسیرهای تجاری، صادرات غیرنفتی ایران را در پنج‌ماه نخست امسال با افتی نزدیک به ۲۸درصد مواجه کرده است. افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل و بیمه، اجرای قراردادهای صادراتی و حفظ مشتریان خارجی را دشوارتر کرده است. همزمان، بلاتکلیفی در تعیین تکلیف تعهدات ارزی گذشته نیز فشار مضاعفی بر صادرکنندگان وارد می‌کند. کارشناسان بر ضرورت انعطاف‌پذیرتر شدن قراردادها و مدیریت ریسک تاکید دارند. تعیین تکلیف پرونده‌های ارزی و اصلاح سازوکارهای تجاری برای حفظ ظرفیت صادراتی ضروری به‌نظر می‌رسد. در بعد رفاهی، مصرف نهایی بخش خصوصی در فصل بهار سال۱۴۰۵ نسبت به فصل مشابه سال قبل ۴درصد کاهش یافته است. کاهش مصرف علاوه بر کاهش رفاه پیام مهم دیگری نیز دارد. بر اساس نظریات اقتصادی، خانوارها سعی می‌کنند نوسانات «گذرای» اقتصادی را به مصرف خود منتقل نکنند. از این منظر، کاهش مصرف می‌تواند به معنای «دائمی» فرض کردن بحران کنونی از سوی جامعه باشد.
شماره روزنامه: ۶۶۸۱ تاریخ چاپ: ۱۴۰۵/۰۷/۲۲ شماره خبر: ۴۳۰۱۶۰۹ بازار دیجیتال
دنیای اقتصاد : نظرسنجی‌های تازه نشان می‌دهد بخش قابل‌توجهی از کاربران، رفع فیلترینگ را ضروری می‌دانند. درحالی‌که بیش از نیمی از کاربران، تمام یا بخشی از درآمدشان وابسته به اینترنت است، محدودسازی یا قطع آن ابعاد گسترده‌ای پیدا می‌کند.
شماره روزنامه: ۶۶۸۱تاریخ چاپ: ۱۴۰۵/۰۷/۲۲شماره خبر: ۴۳۰۱۶۶۵صنعت و تجارت
دنیای اقتصاد : بررسی روند ۱۰ساله محیط کسب‌وکار نشان می‌دهد چالش‌های قدیمی صنایع همچنان پابرجا هستند و مشکلات تازه‌ای نیز به آنها اضافه شده‌اند. بی‌ثباتی قیمت‌ها و دشواری تامین مالی بانکی، در تمام این سال‌ها از مهم‌ترین موانع فعالیت بنگاه‌های صنعتی بوده‌اند؛ مشکلاتی که ریشه آنها را باید در ضعف سیاستگذاری اقتصادی و فشارهای خارجی جست‌وجو کرد. برخوردهای سلیقه‌ای دستگاه‌های اجرایی با قوانین و سوءاستفاده از موقعیت اداری نیز مسیر توسعه کسب‌وکارها را دشوارتر کرده است. ناکارآمدی نهادی به دستگاه‌های اجرایی محدود نمی‌شود و عملکرد نهادهایی مانند دادگاه‌ها را هم دربرمی‌گیرد. همچنین، مشکلات دسترسی به اینترنت و رقابت نابرابر با شرکت‌های دولتی امسال به فهرست چالش‌های صنایع اضافه شده‌اند؛ مسائلی که وابستگی فعالیت‌های اقتصادی به اینترنت و ضعف سیاست‌های خصوصی‌سازی را برجسته می‌کنند. کارشناسان معتقدند، انباشت این مشکلات، وضعیت کسب‌وکارهای صنعتی را به بحرانی ساختاری تبدیل کرده که رفع آن به تغییر شرایط سیاسی و اصلاحات اقتصادی وابسته است.
شماره روزنامه: ۶۶۸۰
تاریخ چاپ: ۱۴۰۵/۰۷/۲۱
شماره خبر: ۴۳۰۱۴۵۷
سیاست گذاری
دنیای اقتصاد - علیرضا کتانی : آکادمی سلطنتی علوم سوئد جایزه علوم اقتصادی بانک مرکزی سوئد به یاد آلفرد نوبل در سال ۲۰۲۶ را به رابرت ای.هال (Robert E. Hall) استاد اقتصاد دانشگاه استنفورد و مایکل وودفورد (Michael Woodford) استاد دانشگاه کلمبیا اعطا کرد. اعطای این جایزه به این افراد «به‌پاس ارائه بنیان‌های خرداقتصادی برای سیاست تثبیت در اقتصاد کلان» انجام شده است.
شماره روزنامه: ۶۶۸۰
تاریخ چاپ: ۱۴۰۵/۰۷/۲۱
شماره خبر: ۴۳۰۱۴۸۲
صنعت و تجارت
دنیای اقتصاد : صنعت یازدهمین ماه رکود را پشت سر گذاشت؛ همزمان، هزینه تامین مواد اولیه به اوج هفت‌ساله رسید و فشار بر بنگاه‌های تولیدی را تشدید کرد. گزارش شهریورماه شامخ نشان می‌دهد نزدیک‌شدن تولید و سفارش‌های جدید به مرز خنثی، هنوز به معنای خروج صنعت از رکود نیست. موجودی مواد اولیه پایین است، صادرات در مسیر انقباض قرار دارد و افزایش هزینه‌ها به‌زودی در قیمت کالاها بازتاب می‌یابد. از سوی دیگر، ضعف تقاضا امکان انتقال کامل این هزینه‌ها به مصرف‌کننده را محدود کرده و حاشیه سود و نقدینگی بنگاه‌ها را تحت فشار گذاشته است. افت انتظارات تولید نیز از تداوم نگرانی‌ها حکایت دارد. عبور از این وضعیت، به گشایش محدودیت‌های تجاری، تسهیل مبادلات مالی و ارزی، کاهش موانع نقل‌وانتقال کالا و حل چالش‌های بین‌المللی نیاز دارد. بدون بهبود مناسبات تجاری و دسترسی پایدار به مواد اولیه و بازارهای صادراتی، بازگشت صنعت به مسیر رونق دشوار خواهد بود.
شماره روزنامه: ۶۶۷۹
تاریخ چاپ: ۱۴۰۵/۰۷/۲۰
شماره خبر: ۴۳۰۱۱۳۷
بازار دیجیتال
دنیای اقتصاد- حامد اناری : سیلیکون‌ولی را می‌توان یکی از معدود نقاط جهان دانست که در آن، رقابت برای جذب نیروی انسانی متخصص از مرزهای جغرافیایی فراتر می‌رود. در سال‌های اخیر رقابت نخبگانی از کشورهایی مثل هند و ایران در این بازار هیجان‌انگیز بالا گرفت. اما سیاست مهاجرتی دولت آمریکا ممکن است قواعد این رقابت را تغییر دهد. در یک سوی ماجرا، شرکت‌های فناوری برای توسعه هوش مصنوعی، زیرساخت پردازش داده و محصولات دیجیتال به مهندسان و پژوهشگرانی نیاز دارند که شمارشان محدود است. در سوی دیگر، دولت دونالد ترامپ با محدودتر کردن مسیر ورود نیروی کار خارجی، می‌کوشد اولویت استخدام را به شهروندان آمریکایی بدهد؛ یعنی بازگشت به شعار اول آمریکا. هر چند که شرکت‌ها و استارت‌آپ‌های مستقر در سیلیکون‌ولی این سیاست ترامپ را نمی‌پسندند و در مورد جذب نخبگان در سایر کشورها هشدار داده‌اند. البته نتیجه این تقابل فقط به مدیران شرکت‌ها یا متقاضیان ویزا مربوط نیست. این سیاست‌ها می‌توانند بر محل استقرار تیم‌های فنی، هزینه توسعه محصول و حتی جغرافیای سرمایه‌گذاری فناوری اثر بگذارند.
شماره روزنامه: ۶۶۷۹
تاریخ چاپ: ۱۴۰۵/۰۷/۲۰
شماره خبر: ۴۳۰۱۲۱۸
صنعت و تجارت
دنیای اقتصاد : زنجیره تامین دارو با افزایش هزینه‌ها و کمبود نقدینگی روبه‌رو است. افزایش چندبرابری قیمت داروها، تاخیر بیمه‌ها در اعمال پوشش‌های جدید و بلاتکلیفی منابع جبرانی دولت، هزینه درمان را برای بیماران افزایش داده است. همزمان، اختلال در حمل‌ونقل دریایی و دشواری تامین مواد اولیه، تداوم تولید داخلی را تهدید می‌کند. فعالان صنعت دارو هشدار می‌دهند که انباشت مطالبات و رشد هزینه‌ها، حتی با وجود بهبود روند تامین ارز، می‌تواند به کمبود منجر شود. کارشناسان بر ضرورت تسویه بدهی بیمه‌ها، جبران مابه‌التفاوت ارزی و تسریع در اعمال پوشش‌های بیمه‌ای برای مهار این بحران تاکید دارند.
شماره روزنامه: ۶۶۷۸
تاریخ چاپ: ۱۴۰۵/۰۷/۱۹
شماره خبر: ۴۳۰۰۹۰۱
بازار نفت
دنیای اقتصاد - حمید ملازاده : سه هفته پس از امضای قانونی برای تشدید فشار بر درآمدهای نفت و گاز روسیه، دونالد ترامپ برای مهار قیمت دیزل در آمریکا به سراغ ولادیمیر پوتین رفته است. رئیس‌جمهوری آمریکا روز جمعه، ۹ اکتبر، اعلام کرد روسیه در اسرع وقت بیش از ۳۰۰هزار تن دیزل به بازار آمریکا و جهان عرضه می‌کند؛ محموله‌ای که قرار است با ۵۰۰هزار تن در نوامبر، یک‌میلیون تن پس از آن و سه‌میلیون تن دیگر در آینده تکمیل شود. با این حال، زمان‌بندی بخش عمده محموله‌ها قطعی نیست و تحویل سه‌میلیون تن اضافی نیز به وضعیت پالایشگاه‌های روسیه بستگی دارد. وزارت خزانه‌داری آمریکا هم برای تسهیل این مبادلات، مجوز موقت فروش دیزل روسیه را صادر کرده است. این چرخش را نمی‌توان جدا از فشار سیاسی ناشی از افزایش قیمت سوخت تحلیل کرد.
شماره روزنامه: ۶۶۷۸
تاریخ چاپ: ۱۴۰۵/۰۷/۱۹
شماره خبر: ۴۳۰۰۹۹۳
سیاست گذاری
دنیای اقتصاد : اقتصاد ایران در نیمه دوم سال۱۴۰۵ با فشاری چندلایه بر ظرفیت تولید و سرمایه‌گذاری مواجه است. انرژی، مواد واسطه‌ای و ماشین‌آلات وارداتی، ثبات اقتصادی و دسترسی به بازارهای هدف، از مهم‌ترین نهاده‌های لازم برای تولید هستند که جنگ و محاصره به آنها آسیب زده است. آسیب به زیرساخت‌های تولید انرژی در طول جنگ و کاهش درآمدهای ارزی در دوران محاصره، از مسیرهای مختلف به تولید فشار وارد کرده است. ورود اقتصاد به فاز «بقا» با حرکت جریان سرمایه‌گذاری به سمت دارایی‌های غیرمولد همراه شده و اقتصاد را در دام یک تعادل نامطلوب قرار داده است. از یک‌سو افراد برای حفظ ارزش دارایی‌های خود، سرمایه را به سمت دارایی‌های غیرمولد خارجی هدایت می‌کنند و از سوی دیگر، این رفتار موجب تضعیف توان تولیدی، تشدید تورم و انحراف بیشتر جریان سرمایه‌گذاری می‌شود که در نهایت زیان جمعی را به همراه دارد. سیاستگذاران در این شرایط لازم است، ضمن تلاش برای کاهش سایه جنگ و تحریم، برنامه‌ای جامع برای مدیریت اقتصاد تا پایان سال داشته باشند.
