بهار پرهزینه تجارت

شماره روزنامه: ۶۶۷۶

تاریخ چاپ: ۱۴۰۵/۰۷/۱۶

شماره خبر: ۴۳۰۰۳۶۰

صنعت و تجارت

دنیای اقتصاد : جهش ۵۵.۱ درصدی قیمت ریالی واردات در بهار۱۴۰۵، همزمان با افت ۲۸درصدی صادرات غیرنفتی، هزینه اختلال تجاری برای اقتصاد ایران را بالا برده است. جنگ و محاصره دریایی، علاوه بر کاهش حجم تجارت، هزینه حمل‌ونقل، بیمه و مسیرهای جایگزین را افزایش داده‌اند. در این میان، تورم ۵۶.۱درصدی ماشین‌آلات وارداتی فشار تازه‌ای بر سرمایه‌گذاری و تولید ایجاد کرده است. همچنین رشد بالای قیمت محصولات نباتی، ریسک انتقال شوک به مصرف‌کننده را افزایش داده است. همزمانی کاهش صادرات با گران‌تر شدن واردات، فشار مضاعفی بر منابع ارزی و تجارت خارجی وارد می‌کند.

ادامه نوشته

کاهش نابرابری با افت رفاه

شماره روزنامه: ۶۶۷۶

تاریخ چاپ: ۱۴۰۵/۰۷/۱۶

شماره خبر: ۴۳۰۰۳۵۵

سیاست گذاری

دنیای اقتصاد - حامد آذرگون : گزارش مرکز آمار در مورد سال ۱۴۰۴ حاکی از کاهش نابرابری اقتصادی در این سال است. ضریب جینی که مهم‌ترین شاخص نابرابری است، با کمتر از یک درصد کاهش، از ۰.۳۸۷ در سال ۱۴۰۳ به ۰.۳۸۴۹ در سال ۱۴۰۴ کاهش یافته است. پیش از این، شدیدترین کاهش نابرابری در پی اجرای طرح هدفمندسازی یارانه‌ها رخ داده و در سال ۱۳۹۲ به کمترین مقدار خود در ۴۰ سال گذشته یعنی ۰.۳۶۵ رسیده است. پس از سال ۱۳۹۲، نابرابری تا سال ۱۳۹۷ افزایش یافته و پس از آن روند کاهشی داشته است. با این حال، کاهش نابرابری به معنای کاهش فقر نیست. کاهش نابرابری می‌تواند ناشی از فقیرتر شدن همه خانوارها باشد. علاوه بر این، سطح نابرابری ایران در مقایسه با دیگر کشورها نسبتا بالا است. ایران در مقایسه با کشورهای اروپایی به‌شدت نابرابرتر بوده و در حال نزدیک شدن به آمریکا است. با این تفاوت که سطح درآمد سرانه در آن کشورها بسیار بیشتر است.

ادامه نوشته

دلایل گسل تورم و نقدینگی

شماره روزنامه: ۶۶۷۵

تاریخ چاپ: ۱۴۰۵/۰۷/۱۵

شماره خبر: ۴۳۰۰۱۱۰

سیاست گذاری

دنیای اقتصاد : رشد نقطه‌به‌نقطه نقدینگی در شهریورماه با کاهش ۲.۸واحد درصدی نسبت به ماه قبل، به ۵۱.۶درصد رسید. رشد ماهانه نقدینگی نیز در این ماه ۱.۳درصد ثبت شد. در ماه‌های اخیر، شکاف میان نرخ تورم و رشد نقدینگی افزایش یافته است. عواملی مانند کاهش تقاضای حقیقی برای پول، افزایش سرعت گردش پول، شوک‌های سمت عرضه و محدودیت‌های تجاری در شکل‌گیری این روند نقش داشته‌اند. به گفته کارشناسان، رابطه میان نقدینگی و تورم عمدتا در بلندمدت معنا پیدا می‌کند و در کوتاه‌مدت می‌تواند تحت‌تاثیر عوامل مختلف قرار گیرد. از این رو، کاهش یک یا دو واحد درصدی رشد نقدینگی به‌تنهایی نمی‌تواند اثر مستقیمی و فوری بر نرخ تورم داشته باشد. همچنین بالاتر بودن نرخ تورم از رشد نقدینگی در اقتصادی با تورم بالا، پدیده‌ای غیرمعمول نیست. با این حال، نکته امیدوارکننده آن است که اگر سیاست‌های مالی دولت به‌گونه‌ای تنظیم شود که کاهش رشد نقدینگی به یک روند پایدار تبدیل شود، این روند می‌تواند اثر کاهشی بر نرخ تورم داشته باشد.

ادامه نوشته

پشت درهای بسته تجارت جهانی

شماره روزنامه: ۶۶۷۴

تاریخ چاپ: ۱۴۰۵/۰۷/۱۴

شماره خبر: ۴۲۹۹۸۵۶

صنعت و تجارت

دنیای اقتصاد : پرونده عضویت ایران در سازمان تجارت جهانی پس از نزدیک به سه دهه همچنان بلاتکلیف مانده است. ایران در سال ۱۹۹۶ درخواست عضویت در این سازمان را مطرح کرد؛ اما مخالفت آمریکا و ضعف دیپلماسی اقتصادی، در کنار مقاومت داخلی در برابر کاهش تعرفه‌ها و افزایش رقابت، مانع پیشرفت این پرونده شده‌اند. کارشناسان معتقدند عضویت در WTO می‌تواند با گسترش دسترسی به بازارهای جهانی، افزایش رقابت، انتقال فناوری و جذب سرمایه، به رشد تجارت کمک کند؛ مشروط به آنکه اصلاحات تجاری، بانکی و اقتصادی همزمان پیش برود. از سوی دیگر، شفاف‌تر شدن فضای تجاری و کاهش حمایت‌های ویژه از برخی بنگاه‌ها، منافع گروه‌هایی را تحت‌تاثیر قرار می‌دهد. در نتیجه، بن‌بست الحاق تنها حاصل فشارهای خارجی نیست، عدم آمادگی ساختار داخلی نیز در آن نقش دارد. حال پرسش این است که با توجه به محاصره اقتصادی و تشدید تنش‌های بین‌المللی، ایران چه زمانی آماده ورود به قواعد تجارت جهانی خواهد شد.

ادامه نوشته

موتور اصلی رشد نقدینگی

شماره روزنامه: ۶۶۷۳

تاریخ چاپ: ۱۴۰۵/۰۷/۱۳

شماره خبر: ۴۲۹۹۶۱۹

سیاست گذاری

دنیای اقتصاد : بررسی آمارهای بانک مرکزی از سال۱۳۹۰ تا ۱۴۰۴، حاکی از نقش بسیار پررنگ تسهیلات بانکی در خلق نقدینگی است. ۸۵درصد از افزایش نقدینگی در سال۱۴۰۴ ناشی از افزایش «بدهی بخش غیردولتی» به شبکه بانکی بوده است. به عبارتی دیگر، از حدود ۵هزار و ۴۱۵هزار‌میلیارد تومان نقدینگی خلق شده در سال۱۴۰۴، چهارهزار و ۶۰۰هزار‌میلیارد تومان آن ناشی از تسهیلات بانکی بوده است. عامل اصلی رشد نقدینگی در سال‌های گذشته نیز همین عامل بوده و سهم آن در رشد نقدینگی، از ۶۰درصد در سال۱۳۹۰ به حدود ۸۰درصد در ۵سال گذشته رسیده است. سرکوب نرخ واقعی سود در مقادیر منفی، وقوع شوک‌های ارزی و افزایش انتظارات تورمی، مهم‌ترین عوامل رشد بالای تسهیلات بانکی و نقدینگی در ایران هستند. با سرکوب نرخ سود در مقادیر غیرواقعی، بازار پول و سرمایه کارکرد خود را از دست داده و تخصیص منابع توسط سازوکاری بوروکراتیک و بسیار ناکارآمد انجام می‌شود که یکی از نتایج آن رشد بالای نقدینگی است. پس از خروج آمریکا از برجام در سال۱۳۹۷، نرخ تورم در ایران جهش کرد و هرگز به مقادیر قبلی خود بازنگشت. با این حال، نرخ سود تسهیلات بانکی تغییر چندانی نکرد و موجب منفی‌تر شدن نرخ واقعی سود شد. همزمان با جهش تورم و کاهش نرخ واقعی سود، شوک‌های ارزی نیز رخ داد و نیاز بنگاه‌ها به سرمایه در گردش و تسهیلات بانکی افزایش یافت. علاوه بر این، اعتبار سیاستگذار پولی نیز کاهش یافت و نرخ ارز، بیش از پیش به لنگر انتظارات تورمی تبدیل شد. وقوع شوک‌های ارزی و کاهش اعتبار سیاستگذار پولی، کنترل رشد نقدینگی را به‌دلیل افزایش هزینه‌های رکودی آن دشوارتر کرده است. از یک‌سو، شوک‌های ارزی و انتظاراتی موجب افزایش رشد نقدینگی شده و از سوی دیگر با افزایش رشد نقدینگی، خوراک لازم برای تداوم جهش‌ها و نااطمینانی‌ها فراهم شده است.

ادامه نوشته

شارژ ریلی تورم مسکن؟

- ۲۳۰ نقشه و گزارش توجیهی برای «توسعه تهران مبتنی‌بر حمل‌ونقل عمومی» چه می‌گوید؛ آیا سکونت‌های شکل‌گرفته در محله‌های شهر را می‌توان به «ایستگاه‌های مترو» نزدیک کرد؟

- چرا تم محتوایی طرح TOD بیشتر از آنچه «حمل‌ونقلی» باشد، «طبقات اضافه برای ساخت‌وساز اداری، تجاری و مسکونی» است؟

شماره روزنامه: ۶۶۷۲

تاریخ چاپ: ۱۴۰۵/۰۷/۱۲

شماره خبر: ۴۲۹۹۴۰۷

مسکن و شهری

دنیای اقتصاد : مدیران تهران قصد مداخله گسترده در چیدمان فعلی ساختمان‌های پایتخت را دارند و برای این منظور الگوی جهانی «توسعه شهر مبتنی بر حمل‌ونقل عمومی»، TOD، را انتخاب کره‌اند. TOD در شهرها «مراکز سکونتی» و «مقاصد خدماتی و شغلی» را از طریق مترو به هم متصل می‌کند یا در صورت نیاز شهر به بارگذاری جدید، «اطراف ایستگاه‌ها» را اولویت‌ قرار می‌دهد. در تهران اما هم شبکه مترو شکل گرفته و هم مراکز اصلی سکونتی و بین هر دو نیز واگرایی است. با این حال، «تراکم ساختمانی جدید» شاه‌بیت TOD تهران است که باعث تحریک قیمت مسکن می‌شود.

ادامه نوشته

عقبگرد درآمد و هزینه خانوار

شماره روزنامه: ۶۶۷۲

تاریخ چاپ: ۱۴۰۵/۰۷/۱۲

شماره خبر: ۴۲۹۹۳۵۳

سیاست گذاری

دنیای اقتصاد : داده‌های هزینه و درآمد خانوار نشان می‌دهد رفاه خانوارهای ایرانی در سال ۱۴۰۴ و پس از تشدید تحریم‌ها، تحت فشار قرار گرفته است. درآمد حقیقی خانوارهای شهری ۶درصد و هزینه حقیقی آنها ۳.۲درصد کاهش یافته است. در خانوارهای روستایی نیز درآمد حقیقی ۱.۸درصد افت کرده، هرچند هزینه حقیقی یک درصد افزایش یافته است. در شهرها، تنها دهک اول رشد ۰.۵درصدی هزینه حقیقی را تجربه کرده و سایر دهک‌ها با کاهش هزینه مواجه شده‌اند. در مقابل، هزینه حقیقی دهک اول روستایی ۱۳.۲درصد افزایش یافته که می‌تواند با پرداخت‌های انتقالی و کالابرگ مرتبط باشد. کاهش ضریب جینی از ۰.۳۸۷۰ به ۰.۳۸۴۹ نیز لزوما به معنای بهبود عمومی رفاه نیست؛ زیرا همزمان رشد اقتصادی نزدیک به صفر بوده است. بازگشت تحریم‌ها و مکانیسم ماشه، نااطمینانی سیاسی، جنگ ۱۲روزه، تورم و ضعف سرمایه‌گذاری از عوامل تشدیدکننده این روند بوده‌اند. پرداخت‌های حمایتی می‌توانند در کوتاه‌مدت بخشی از فشار معیشتی را جبران کنند؛ اما جایگزین رشد اقتصادی، اصلاحات ساختاری و ثبات اقتصاد کلان نخواهند شد.

ادامه نوشته

راهکار کنترل تورم در جنگ

شماره روزنامه: ۶۶۷۱

تاریخ چاپ: ۱۴۰۵/۰۷/۱۱

شماره خبر: ۴۲۹۹۱۳۳

سیاست گذاری

دنیای اقتصاد : بررسی تاریخ جنگ‌ها نشان می‌دهد که افزایش ریسک وقوع تنش‌های ژئوپلیتیک، می‌تواند از مسیرهای مختلفی بر متغیرهای کلان اقتصادی تاثیرات بگذارد. بر اساس گزارش پژوهشکده پولی و بانکی، جنگ و تشدید ریسک‌های ژئوپلیتیک می‌تواند از مسیر افزایش هزینه انرژی و کالاهای اساسی، اختلال در زنجیره تامین، تشدید انتظارات تورمی و افزایش مخارج نظامی، فشار تورمی ایجاد کند. این گزارش نشان می‌دهد مهار تورم در شرایط جنگی با یک ابزار سیاستی امکان‌پذیر نیست و به بسته‌ای هماهنگ از سیاست‌های پولی، مالی و حمایتی نیاز دارد. کنترل رشد پایه پولی و اعتبارات، جلوگیری از پولی‌سازی کسری بودجه، مدیریت نوسانات ارزی و هدایت اعتبارات به تولید کالاهای ضروری از مهم‌ترین محورهای این بسته سیاستی هستند. از نگاه کارشناسان در شرایط جنگ، پولی‌سازی کسری بودجه جنگی و حرکت به سمت تامین مالی تورمی، باعث افزایش چالش‌های اقتصادی می‌شود.

ادامه نوشته

تهدید تورمی حفظ خانه اول

- گزارش «دنیای‌اقتصاد» از هزینه‌های ۷ نوع «سرویس و تعمیر تاسیسات ساختمان مسکونی»

- چهار نوع واکنش خانوارها به مخارج مشاعات ساختمان‌ها چیست؟

شماره روزنامه: ۶۶۶۹

تاریخ چاپ: ۱۴۰۵/۰۷/۸

شماره خبر: ۴۲۹۸۵۶۳

مسکن و شهری

دنیای‌ اقتصاد : رشد هزینه‌های زندگی در یک‌سال اخیر نه‌تنها خانه‌اولی‌ها را از بازار خرید دورتر کرده که نگهداری خانه‌اول برای مالکان را هم با تهدید روبه‌رو کرده است. در تهران، امکان پرداخت شارژ ساختمان برای «سرویس‌های دوره‌ای» و «تعمیرات ضروری یا فوری» از توان بخش قابل‌توجهی از خانوارها خارج شده است.

ادامه نوشته

رقابت نابرابر دولتی

شماره روزنامه: ۶۶۶۹

تاریخ چاپ: ۱۴۰۵/۰۷/۸

شماره خبر: ۴۲۹۸۴۷۶

سرمقاله

دکتر‌ هاشم اورعی* آژانس بین‌المللی انرژی در آمار مربوط به سال۲۰۲۴ اعلام کرده است که در جهان، ۳۴درصد نیروگاه‌ها زغال‌سنگی هستند و بازدهی مورد انتظار و متوسط نیروگاه‌های زغال‌سنگی حدود ۳۸درصد است. همچنین ۲۳درصد نیروگاه‌های جهان گازی هستند و بازدهی مورد انتظار نیروگاه‌های گازی در عمل حدود ۴۸ تا ۵۰درصد است. حدود ۲درصد نیروگاه‌های جهان نفتی هستند که انتظار می‌رود بازدهی متوسط آنها حدود ۳۸درصد باشد و تنها حدود ۹درصد نیروگاه‌ها نیز هسته‌ای هستند که بازدهی مورد انتظار آنها ۳۳درصد است.

ادامه نوشته