تهدید تورمی حفظ خانه اول

- گزارش «دنیای‌اقتصاد» از هزینه‌های ۷ نوع «سرویس و تعمیر تاسیسات ساختمان مسکونی»

- چهار نوع واکنش خانوارها به مخارج مشاعات ساختمان‌ها چیست؟

شماره روزنامه: ۶۶۶۹

تاریخ چاپ: ۱۴۰۵/۰۷/۸

شماره خبر: ۴۲۹۸۵۶۳

مسکن و شهری

دنیای‌ اقتصاد : رشد هزینه‌های زندگی در یک‌سال اخیر نه‌تنها خانه‌اولی‌ها را از بازار خرید دورتر کرده که نگهداری خانه‌اول برای مالکان را هم با تهدید روبه‌رو کرده است. در تهران، امکان پرداخت شارژ ساختمان برای «سرویس‌های دوره‌ای» و «تعمیرات ضروری یا فوری» از توان بخش قابل‌توجهی از خانوارها خارج شده است.

ادامه نوشته

رقابت نابرابر دولتی

شماره روزنامه: ۶۶۶۹

تاریخ چاپ: ۱۴۰۵/۰۷/۸

شماره خبر: ۴۲۹۸۴۷۶

سرمقاله

دکتر‌ هاشم اورعی* آژانس بین‌المللی انرژی در آمار مربوط به سال۲۰۲۴ اعلام کرده است که در جهان، ۳۴درصد نیروگاه‌ها زغال‌سنگی هستند و بازدهی مورد انتظار و متوسط نیروگاه‌های زغال‌سنگی حدود ۳۸درصد است. همچنین ۲۳درصد نیروگاه‌های جهان گازی هستند و بازدهی مورد انتظار نیروگاه‌های گازی در عمل حدود ۴۸ تا ۵۰درصد است. حدود ۲درصد نیروگاه‌های جهان نفتی هستند که انتظار می‌رود بازدهی متوسط آنها حدود ۳۸درصد باشد و تنها حدود ۹درصد نیروگاه‌ها نیز هسته‌ای هستند که بازدهی مورد انتظار آنها ۳۳درصد است.

ادامه نوشته

جویندگان طلای آنلاین

شماره روزنامه: ۶۶۶۹

تاریخ چاپ: ۱۴۰۵/۰۷/۸

شماره خبر: ۴۲۹۸۵۶۴

سیاست گذاری

دنیای اقتصاد : رشد قابل‌توجه قیمت طلای جهانی و بالا بودن تورم در سال‌های اخیر، طلا را به یکی از مقاصد مهم حفظ ارزش دارایی خانوارها تبدیل کرده است. بخشی از این بازار در سال‌های اخیر از ویترین طلافروشی‌ها به صفحه تلفن همراه منتقل شده است و پلتفرم‌های آنلاین امکان خرید طلا در حجم پایین و بدون نیاز به نگهداری فیزیکی آن را فراهم کرده‌اند؛ اما توسعه سریع این بازار پرسش‌هایی درباره نحوه نگهداری طلا، میزان ذخایر و تعهدات پلتفرم‌ها در برابر مشتریان ایجاد کرده است. انتشار خبرهایی درباره اختلال در فعالیت یکی از این پلتفرم‌ها نیز بار دیگر موضوع نظارت و اعتماد در بازار طلای آنلاین را به کانون توجه آورد. اکنون پرسش اصلی این است که سیاستگذار چگونه می‌تواند میان توسعه این بازار و کنترل ریسک‌های آن تعادل برقرار کند؟ شفافیت موجودی طلا، ایجاد یک رویه نظارتی مشخص و معتبر، نگهداری در خزانه مستقل و حسابرسی قابل‌راستی‌آزمایی، از جمله سازوکارهایی است که می‌تواند پایه‌های اعتماد را در این بازار تقویت کند.

ادامه نوشته

جاماندگی کالابرگ از تورم

شماره روزنامه: ۶۶۶۸

تاریخ چاپ: ۱۴۰۵/۰۷/۷

شماره خبر: ۴۲۹۸۳۱۹

سیاست گذاری

دنیای اقتصاد : مرکز پژوهش‌های مجلس در گزارشی از جاماندگی قدرت خرید کالابرگ الکترونیک نسبت به تورم خبر می‌دهد. بر اساس این گزارش، اگرچه اعتبار ماهانه این طرح به یک‌میلیون تومان افزایش یافته و تعداد مشمولان به حدود ۸۶‌میلیون نفر رسیده است، اما رشد شدید قیمت کالاهای اساسی موجب کاهش قابل‌توجه قدرت خرید این اعتبار شده است. هزینه سبد ۱۱قلم کالای مشمول کالابرگ از دی‌ماه۱۴۰۴ تا مردادماه۱۴۰۵ حدود ۶۷درصد افزایش یافته و از ۲‌میلیون و ۲۶۰هزار تومان به حدود ۳‌میلیون و ۷۹۰هزار تومان رسیده است. در نتیجه، سهم کالابرگ یک‌میلیون‌تومانی از هزینه این سبد از ۴۴درصد به ۲۶درصد کاهش یافته است. بررسی‌های «دنیای‌اقتصاد» نیز نشان می‌دهد با فرض تداوم متوسط تورم خوراکی ماه‌های اخیر، رشد قیمت‌ها تا شهریورماه به حدود ۶۹درصد می‌رسد. به نظر می‌رسد تا زمانی که ثبات در اقتصاد کلان برقرار نشود، طرح‌های حمایتی از این دست نمی‌توانند به بهبود پایدار وضعیت معیشتی خانوارها منجر شوند. بر اساس آیین‌نامه، اعتبار کالابرگ باید متناسب با تغییر قیمت کالاها به‌صورت فصلی تعدیل شود، اما در فروردین و تیرماه۱۴۰۵ این افزایش انجام نشده است. همزمان، تامین منابع مالی طرح نیز با ابهام روبه‌رو است. برآورد مرکز پژوهش‌ها نشان می‌دهد ادامه اجرای کالابرگ در ۶ماه آینده به بیش از ۶۰۰هزار‌میلیارد تومان منابع نیاز دارد و وابستگی منابع به درآمدهای نفتی، فروش فرآورده‌ها، تسعیر ارز و صندوق توسعه ملی، ریسک تامین مالی را افزایش داده است. همچنین مطالبات فروشگاه‌ها در مردادماه به حدود ۳۰هزار‌میلیارد تومان رسید. مرکز پژوهش‌ها پیشنهاد می‌کند به جای افزایش یکسان اعتبار برای همه، حمایت‌ها به‌صورت هدفمند و پلکانی افزایش یابد. بر این اساس، اعتبار دهک‌های پایین و خانوارهای تحت پوشش نهادهای حمایتی می‌تواند تا ۶۰درصد افزایش پیدا کند و سایر گروه‌ها متناسب با منابع موجود حمایت شوند.

ادامه نوشته

پیامد اجتماعی فقر و تورم

شماره روزنامه: ۶۶۶۷

تاریخ چاپ: ۱۴۰۵/۰۷/۶

شماره خبر: ۴۲۹۸۰۶۶

سیاست گذاری

دنیای اقتصاد : شرایط اقتصادی یکی از عوامل موثر بر بروز جرائم و آسیب‌های اجتماعی است؛ هرچند نمی‌توان تمامی بزهکاری‌ها را به متغیرهای اقتصادی نسبت داد. شواهد پژوهشی نشان می‌دهد شوک‌هایی مانند تورم، رکود، بیکاری و نابرابری درآمدی، از طریق کاهش قدرت خرید، افزایش فشار روانی و تضعیف انسجام اجتماعی با افزایش سرقت، قتل و خودکشی ارتباط دارند. در ایران، پژوهشی درباره سال‌های ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۱ نشان می‌دهد همزمان با افزایش تورم، تعداد سرقت‌های ثبت‌شده نیز رشد کرده است. همچنین بررسی داده‌های سال‌های ۱۳۹۱ تا ۱۴۰۳ نشان می‌دهد همبستگی نرخ دستگیرشدگان سرقت با تورم ۰.۶۸ و با نرخ فقر ۰.۶۲ بوده است. در مورد قتل نیز همبستگی با تورم ۰.۷۲ و با فقر ۰.۷۸ گزارش شده است. این ارقام به‌تنهایی رابطه علّی را اثبات نمی‌کنند؛ اما از وجود ارتباط میان شرایط اقتصادی و آسیب‌های اجتماعی حکایت دارند. مطالعات بین‌المللی نیز نشان می‌دهند تورم و نابرابری اقتصادی می‌توانند با افزایش جرائم خشن، به‌ویژه قتل، همراه باشند. این اثر در مناطق محروم، دارای فقر و بیکاری بالا و زیرساخت‌های ضعیف، شدیدتر بوده است. در حوزه خودکشی نیز پژوهش‌های انجام‌شده نشان می‌دهند متغیرهایی مانند بیکاری و تورم با نرخ خودکشی، به‌ویژه در گروه‌های سنی بالای ۴۰سال ارتباط دارند. در ایران نیز، بررسی سال‌های ۱۳۹۱ تا ۱۴۰۳ نشان می‌دهد همبستگی نرخ خودکشی با تورم ۰.۶۵ و با نرخ فقر ۰.۸۶ بوده است. مقابله پایدار با آسیب‌های اجتماعی تنها از مسیر سیاست‌های انتظامی و قضایی امکان‌پذیر نیست و بهبود شرایط اقتصادی نیز اهمیت دارد. مهار تورم، کنترل رشد نقدینگی، اصلاح نظام بانکی، تقویت رشد اقتصادی و کاهش فقر می‌تواند از فشارهای اقتصادی موثر بر بروز آسیب‌های اجتماعی بکاهد. در شرایطی که اقتصاد ایران در دهه ۱۳۹۰ رشد متوسطی نزدیک به صفر داشته و در بهار امسال نیز منفی ۱۰.۱درصد بوده، رفع موانع رشد همچون تحریم‌ها به یکی از الزامات مهم سیاستگذاری اقتصادی و اجتماعی تبدیل شده است.

ادامه نوشته

دهه فرسایش قدرت تجاری

شماره روزنامه: ۶۶۶۶

تاریخ چاپ: ۱۴۰۵/۰۷/۵

شماره خبر: ۴۲۹۷۸۰۷

صنعت و تجارت

دنیای اقتصاد : تجارت خارجی ایران در یک دهه گذشته، قدرت مبادله خود را به تدریج از دست داده است. بررسی شاخص قیمت کالاهای صادراتی و وارداتی نشان می‌دهد نسبت مبادله دلاری ایران از سال ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۴ حدود ۵۱درصد افت کرده و به نزدیک نیمی از سطح ابتدای دوره رسیده است. همزمان، فاصله میان رشد قیمت ریالی و دلاری کالاها نشان می‌دهد کاهش ارزش پول ملی فشار قابل‌توجهی بر هزینه تجارت وارد کرده است. کارشناسان، بخشی از رشد قیمت واردات را مربوط به تغییر ترکیب کالاهای خریداری‌شده و افزایش هزینه مبادله در شرایط تحریم می‌دانند. در سمت صادرات نیز محدودیت دسترسی به بازارهای جهانی، قدرت چانه‌زنی صادرکنندگان ایرانی را کاهش داده است. فعالان تجاری معتقدند تشدید افت نسبت مبادله در سال‌های اخیر، ضرورت گشایش سیاسی، کاهش هزینه‌های مبادله، اصلاح سیاست‌های تجاری و ارزی و حرکت به سمت سبد صادراتی متنوع‌تر و با ارزش افزوده بالاتر را پررنگ کرده است.

ادامه نوشته

انقباض بزرگ اقتصادی

شماره روزنامه: ۶۶۶۵

تاریخ چاپ: ۱۴۰۵/۰۷/۴

شماره خبر: ۴۲۹۷۵۴۷

بورس

دنیای اقتصاد : شماره دوم هفته‌نامه تخصصی «دورنما» منتشر شد. در این شماره به بررسی ورود اقتصاد ایران به دوره انقباض، ثبت رشد منفی در بهار ۱۴۰۵ و چشم‌انداز بازارهای ارز، طلا، بورس و مسکن در شرایط افزایش نااطمینانی و تشدید فشارهای اقتصادی پرداخته شده است.

ادامه نوشته

چشم‌انداز اقتصاد ایران در نیمه دوم

شماره روزنامه: ۶۶۶۵

تاریخ چاپ: ۱۴۰۵/۰۷/۴

شماره خبر: ۴۲۹۷۵۰۹

باشگاه اقتصاددانان

دنیای اقتصاد : ریسک‌های سیاسی و تامین انرژی، مهم‌ترین متغیرهای اثرگذار بر اقتصاد ایران در نیمه دوم۱۴۰۵ محسوب می‌شوند. رشد و تورم اقتصاد ایران تا پایان سال، بیش از هر چیز به تحولات ژئوپلیتیک، تداوم یا کاهش محدودیت‌های خارجی و مسیر روابط با جهان وابسته است. تداوم تنش و محدودیت‌ها می‌تواند به افت بیشتر تولید، کاهش ارزش ریال و افزایش تورم منجر شود؛ در مقابل، توافق، آتش‌بس و کاهش تحریم‌ها می‌تواند به احیای رشد و کاهش فشارهای تورمی کمک کند. برآوردها نشان می‌دهد تورم نقطه‌به‌نقطه در اسفند۱۴۰۵، در سناریوهای تشدید تنش، ثبات سطح تنش‌ها و کاهش تنش، به‌ترتیب حدود ۹۹، ۸۰ و ۶۲درصد خواهد بود. در بلندمدت نیز کسری بودجه، رشد نقدینگی، اصلاحات اقتصادی، رفع تحریم‌ها و بازسازی اعتماد به سیاستگذاری، از عوامل تعیین‌کننده مسیر اقتصاد خواهند بود. صنایع و معادن نیز در نیمه دوم سال۱۴۰۵ با چند فشار همزمان مواجهند که چشم‌انداز فعالیت بنگاه‌ها را مبهم کرده است. ناترازی انرژی، دشواری تامین مواد اولیه، محدودیت نقدینگی و اختلال در تجارت و حمل‌ونقل، ریسک فعالیت را افزایش داده است. صنایع انرژی‌بر و بنگاه‌های صادرات‌محور نیز بیش از سایر بخش‌ها در معرض این فشارها قرار دارند؛ وضعیتی که می‌تواند به کاهش تولید، افت صادرات و تعویق سرمایه‌گذاری‌ها منجر شود. سیدعلی مدنی‌زاده، وزیر اقتصاد، در گفت‌وگو با «دنیای‌اقتصاد» تاکید کرده است که وضعیت مالی بنگاه‌های صنعتی در نیمه دوم سال، تا حد زیادی به شرایط کلان اقتصاد بستگی دارد. برآیند دیدگاه فعالان اقتصادی نیز نشان می‌دهد که مسیر صنعت و معدن به تامین پایدار انرژی و سوخت، ازسرگیری تجارت و ثبات و پیش‌بینی‌پذیری اقتصاد وابسته است. ۱۸ اقتصاددان و ۹ فعال اقتصادی، چشم‌انداز اقتصاد ایران را در نیمه دوم ۱۴۰۵ بررسی کرده‌اند.

ادامه نوشته

نقشه فقر انرژی

شماره روزنامه: ۶۶۶۴

تاریخ چاپ: ۱۴۰۵/۰۷/۲

شماره خبر: ۴۲۹۷۲۳۲

سیاست گذاری

دنیای اقتصاد : بازوی پژوهشی مجلس در گزارشی با موضوع ابعاد فقر انرژی، تصویری متفاوت از عرضه انرژی ارائه می‌دهد. تقریبا تمام خانوار‌های شهری و روستایی دسترسی مناسبی به برق و گاز دارند؛ با این حال، طی سال‌های اخیر، مدت‌زمان خاموشی‌ها و همچنین قطعی گاز صنایع افزایش یافته است.

ادامه نوشته

توسعه در گرو تجارت خارجی

شماره روزنامه: ۶۶۶۴

تاریخ چاپ: ۱۴۰۵/۰۷/۲

شماره خبر: ۴۲۹۷۲۳۰

صنعت و تجارت

دنیای اقتصاد : تجارت خارجی می‌تواند موتور توسعه ایران باشد؛ محمدمهدی بهکیش، اقتصاددان، در گفت‌وگو با «دنیای‌اقتصاد» تاکید می‌کند که آزادسازی تجارت از سه مسیر افزایش رقابت، انتقال فناوری و ایجاد درآمدهای صادراتی، مسیر رشد اقتصادی را هموار می‌کند. به گفته او، برخلاف دیدگاهی که توسعه نهادها را مقدمه آزادسازی اقتصادی می‌داند، تجارت می‌تواند پیش از رسیدن اقتصاد به مراحل بالاتر توسعه، خود به شتاب‌دهنده این فرآیند تبدیل شود. با این حال، اقتصاد ایران طی سال‌های گذشته از اقتصاد جهانی فاصله گرفته و تحریم و محدودیت‌های تجاری، استفاده از ظرفیت جغرافیایی کشور را دشوار کرده است.

ادامه نوشته