مطالعه و مدليابي نحوه مولدسازي اموال، منابع و داراييهاي دولت
در ابتداي جلسه جناب آقاي دكتر جمالي با تشكر از قبول دعوت به عمل آمده از سوي حاضران در اين جلسه، به بيان مطالبي در مورد اهميت و ضرورت موضوع شناسايي، تجميع اطلاعات و تدارك بانكهاي اطلاعاتي جامع از اموال و دارائيهاي دولت كه از چندي قبل مورد اقدام و در دستور كار وزارت متبوع قرار گرفته است و نيز احصاء بدهيها و مطالبات موجود دولت، نحوه مولد سازي دارائيها و اموال و مدليابي براي امكان استفاده بهينه از آنها در تامين مالي طرحهاي نيمه تمام عمراني كشور پرداختند و نيز ضرورت مشاركت و همفكري اعضاء محترم كارگروه براي موضوع مدليابي و خط مشيسازي را برشمردند؛ به نحوي كه زمينه محقق شدن اراده مشترك دولت و مجلس در راستاي تامين مالي غيردولتي و واگذاري طرحهاي عمراني نيمهتمام كشور به فعالان بخش خصوصي و واحدهاي تعاوني فراهم گردد. سپس به دانش جهاني موجود در اين مقوله و نيز تجربيات موفق در نهادهاي مالي بينالمللي مانند IMF و كشورهاي OECD كه به تهيه راهنماي عمل و چارچوبهاي پيشنهادي عملياتي براي آن پرداختهاند اشاره نمودند. ايشان به تجربه كشورهاي واجد تجارب خوب در منطقه مانند لبنان و اندونزي در بين كشورهاي اسلامي؛ موارد محدود اجرا شده در كشور و نيز مدلهاي پيشنهادي نهادهاي مالي بينالمللي براي كشورهاي كمتر توسعه يافته مانند رواندآ و ساحل عاج اشاره كردند و نكاتي را نيز در خصوص گسترش دامنه شمول دارائيهاي دولت به ملموس و غيرملموس و مشهود و نامشهود در مدلهاي انجام شده عنوان نمودند. در ادامه موضوع مورد بحث و تبادل نظر قرار گرفت كه در ذيل اهم مطالب، پيشنهادات و نقطه نظرات مطروحه اعضا ميآيد:
اهم مطالب مطروحه حاضران در جلسه:
مديركل سرمايهگذاري خارجي :
- اهداف دولتها در مديريت داراييها، به حداقل رساندن هزينه ها و حداكثر سازي بهرهوري منابع و خدمات رساني مناسب به مردم؛
- توجه به عدم تمركز بر منابع طبيعي و نفت به عنوان دارائيهاي دولت و اتخاذ رويكرد موسع نسبت به اين موضوع و گسترش شموليت آن به اموال ملموس و غير ملموس ؛
- ضرورت توجه به تجارب موفق جهاني و استفاده از مدلهاي اجرا شده به منظور كسب موفقيت حداكثري ؛
- ضرورت ارائه پيشنهادات با توجه به موقعيت مكاني، زماني، منطقهاي و بينالمللي و لحاظ نمودن آثار و تبعات اجتماعي و اجتناب از نگاه صرف اقتصادي ؛
- لزوم احصاء ريسكها به طور مشخص و دل نگرانيهاي موجود بخشهاي غير دولتي در ورود به طرحها براي فراهم نمودن تضامين درقبال آنها ؛
- پيشنهاد يك مدل براي امكان مشاركت با سرمايه گذاران داخلي خارجي و استفاده از منابع نفتي.
اتاق بازرگاني، صنايع، معادن و كشاورزي ايران:
- ضرورت عزم و اراده جدي دولت براي محقق كردن واگذاري طرح و اجتناب از ديدگاه پيمانكاري به عنوان شرط لازمه موفقيت ؛
- پرهيز از دخالت دولت در فرآيند بعد از واگذاري طرح ؛
- پرهيز از نگاه درآمدي به نفت و تصحيح نگرش به آن به عنوان منبع سرمايهاي و ذخاير و منابع نسلهاي آتي ،
- اعلام آمادگي براي تامين مالي توسط بخش خصوصي از منابع مالي خارجي و درخواست براي ورود نقش دولت به عنوان ضمانت براي اين منابع ؛
- پرهيز از تكليفي كردن قيمتها در طرحهاي نيمه تمام و ضرورت سهل الوصول سازي تضامين ارائه شده از سوي دولت و قابل قبول كردن از سوي بانكها ؛
- ضرورت احصاء اموال سهل الوصول دولت و توافق با بانك مركزي از سرجمع رقم احصاء شده به عنوان ضمانت در طرحهاي نيمه تمام؛
- ضرورت جداسازي تمام طرحهاي نيمه تمام از بدنه دستگاههاي مختلف اجرايي و دولتي و تمركز در كارگروهي در وزارت اقتصاد به عنوان مسئول اموال دولت و ايجاد سهولت در فرآيند تامين مالي و واگذاري و فعال شدن نهادي متشكل از تمامي مراجع مربوط براي فعاليت ويژه در اين خصوص .
جامعه مهندسان مشاور :
- اعلام وجود تخصص و مهارت، دانش و توان فني و مهندسي موجود در كشور و توجه به لزوم ارتقاء و بهرهمندي كشور از آن ؛
- توجه جدي به مشكلات ضمانت سپاري بخش خصوصي در تامين مالي و نيز توجه به مشكلات و محدوديتهاي فروش نفت ؛
- ضرورت تفكيك طرحهاي كلان اقتصادي با طرحهاي بازدهي مناسب در سامانه معرفي طرحها ؛
- توجه به پوشش ريسكهاي موجود و ايجاد اطمينان خاطر براي فعالان بخش خصوصي در ورود به طرحها .
معاونت تشويق دفتر سرمايهگذاري خارجي :
- ضرورت تدارك فرآيند كارآمد و كارآ براي استفاده از منابع صندوق توسعه ملي در تامين مالي طرحهاي نيمه تمام عمراني كشور ؛
- ضرورت تدارك مشوقهاي ترجيحي و تكميلي و موثر براي ورود سرمايهگذاران داخلي و خارجي به فرايند تامين مالي طرحها
سازمان بورس و اوراق بهادار :
- ضرورت تفكيك موضوع تامين مالي طرحهاي نيمه تمام از موضوع استفاده از نفت و فروش آن و مباحث تحريمي ؛ به گونهاي كه موضوع فعاليت اين كارگروه اعم از بحث تامين مالي در دوره تحريمهاست و آن مطلب اخص از اين مولفه بايد ديده شود و نيز جدا كردن بحث دارائيهاي دولت از موضوع نفت و عوايد فروش آن در خارج و نحوه مديريت آن منابع ؛
- ضرورت تدارك ساز و كار شفاف از برگشت پول و ضمانت سوددهي منابع در مباحث تامين مالي طرحهاي نيمه تمام ؛
- توجه به حواشي و مسائل حقوقي و جانبي مديريت منابع و دارائيهاي دولت كه در صورت عدم مديريت صحيح ميتواند در كشور مشكلساز شود.
- ضرورت واقعي كردن قيمت حاملهاي انرژي كه ميتواند بسياري از طرحهاي اين حوزه را پر بازده و جذاب نمايد و منجر به ورود منابع بخش خصوصي به اين پروژهها ميگردد مانند آب شيرينكن ها كه با قيمتهاي واقعي آب ميتواند بسيار پربازده شود .
- لزوم توجه به نرخ تسعير ارز و تاثيرات آن در بازدهي طرحها و نيز نوسان موجود در اين بازار كه با عدم بازدهي بالاي طرحهاي نيمه تمام ؛ موجبات بيعلاقگي بخشهاي غير دولتي را در فعاليت به طرحهاي نيمه تمام فراهم نموده است .
وزارت راه و شهرسازي :
- ضرورت مشخص شدن نحوه انتفاع وزارت نفت از منابع و دارائيهاي به اشتراك گذاشته در مدل تامين مالي پيشنهادي ؛
- زمان بر بودن و توجه به فرآيندهاي طولاني تشكيل صندوق سرمايهگذاري دولتي .
وزارت نيرو :
- ضرورت جلب اعتماد و ايجاد اطمينان در فعالان بخش خصوصي براي ورود به طرحها كه حتي ديگر با قراداد خريد تضميني برق هم اعتماد لازم را ندارند و دل نگرانيهاي متعددي از بابت عدم تعهدات دولت دارند ؛
- ضرورت واقعيسازي قيمت حاملهاي انرژي براي ايجاد انگيزه و جذابيت در طرحهاي بخش انرژي كشور و فراهم نمودن زمينه ورود منابع غيردولتي به تامين مالي آنها .
بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران :
- اجتناب از سادهسازي راهكارها و توسل به روشهاي متداول مانند اتكاء به ذخاير بانك مركزي براي ارائه تسهيلات و پرهيز به افزودن سرمايهگذاران خارجي علاوه بر بخش خصوصي براي استفاده از تسهيلات با اتكاي به ذخاير بانك مركزي و عدم موافقت به استفاده از اين ذخاير براي طرحهاي نيمه تمام عمراني فاقد بازدهي و يا با بازدهي پائين ؛
- ضرورت مشخص شدن استراتژي وزارت نفت در فروش نفت و روشن شدن اين كه آيا اين امكان براي توليد نفت اضافه هست يا خير ؛
- توجه به استفاده از منابع اين موضوع براي تامين نيازهاي اساسي كشور
سازمان برنامه و بودجه كشور :
- ضرورت تفكيك تعهدات مستقيم و تعهدات غيرمستقيم دولت در قراردادهاي مشاركت عمومي - خصوصي براي توجيهپذير نمودن طرحها و توجه به اينكه در تعهد غيرمستقيم پشتوانه و اعتبار مورد نياز هست نه منابع نقدي كه اين مهم با مديريت دارائيهاي دولت امكانپذير و قابل فراهم است.
مركز پژوهشهاي مجلس :
- ضرورت مشخص شدن اولويتهاي تامين منابع مالي براي طرحهاي موجود در اين حوزه و اولويتبندي طرحها بر اساس نقش و اهميت آنها در توسعه اقتصادي و رونق بخشي به فعاليتها؛
- توجه به تجربه موردي و مطالعات تطبيقي ساير كشورها در اين موضوع كه مقرر شد در جلسه آتي گزارشي از مطالعات انجام شده در مركز براي اعضاي كارگروه ارايه شود.