آزاد اندیشان اقتصاد گیلان

 استان‌ گیلان با داشتن آب و هوایی معتدل و زمین‌های حاصل‌خیز و خاکی غنی و توانایی تولید محصولات کشاورزی با کیفیت بالا که از ویژگی‌های منحصر به فرد، در بخش کشاورزی و صنایع تبدیلی وابسته به این بخش است برخوردار بوده و مناسب‍‌‌‌ترین شرایط را نیز برای کشت برگ سبز چای در کشور دارد. در حال حاضر 60 هزار خانوار چایکار در دو استان شمالی کشور یعنی گیلان و مازندران از راه تولید چای امرار معاش می‌کنند. صنعت چای کشور نسبت به دیگر بخش‌های صنایع تولیدی وابستگی کمتری به خارج دارد و می‌تواند در اشتغال مولد و فعال کردن بخش بازرگانی در سطح ملی نقش مهمی ایفا کند. از آنجاییکه سال 97 توسط مقام معظم رهبری سال حمایت از کالای ایرانی نامگذاری شده مرکز خدمات سرمایه‌گذاری به منظور شناسایی چالش‌ها و رفع موانع پیش‌روی فعالان اقتصادی چای استان، 14 جلسه سخنرانی نهاد بازار را به صنعت چای اختصاص داده که اهم موضوعات مطرح شده توسط سخنرانان در قالب گزارش حاضر ارائه می‌گردد.

 

 

 

آقای سید محسن سنجری، رئیس محترم اداره ترویج و جلب مشارکت سازمان چای کشور

2) اهمیت و جایگاه چای

چای گیاهی است دائمی و همیشه سبز از رده دو لپه‌ای‌ها که یکی از نوشیدنی‌های عمده و ساده در جهان و بالاخص در ایران می‌باشد. چای از برگ­های گیاه کاملیا سیننسیس با نام علمی Camellia sinensis (L.) O.Kuntze که جزء خانواده تئاسه (Theaceae) است، تهیه می­شود. کشور چین زادگاه و مرکز تولید چای است. محصول چای اساساً با دو کاملیای آسامی و چینی تهیه می‌شود. واریته آسامی دارای برگ­های پهن و دراز و واریته چینی دارای برگ­های کوچک است. چای سبز عمدتاً از واریته چینی تولید می­شود. چون طعم آن از چای تهیه شده از واریته آسامی شیرین­تر است. از واریته آسامی معمولا برای تولید چای سیاه و پوئر ( Pu'er) استفاده می­کنند. گرچه از هر دو واریته می­توان برای تولید چای سفید، سبز، زرد، قرمز یا اولانگ، سیاه و پوئر استفاده کرد. شاید بتوان گفت چای این نوشیدنی همگانی که بر سر سفره و روی میز بسیاری از مردم جهان، در میهمانی‌ها، جشن‌ها‌، سوگواریها و ... به عنوان پیش غذا، پس غذا و گاهی غذای اصلی (چای شیرین صبحانه) جای دارد، بعد از آب یکی از ارزانترین و پرطرفدارترین نوشیدنی‌های جهان محسوب می‌شود. شاید بتوان گفت بسیاری از چای‌های جهان ریشه ایرانی (ایران باستان ) دارند. اما امروزه آنچه به عنوان چای ایرانی شناخته می‌شود، چای شمال ایران به ویژه منطقه لاهیجان است. قسمتی از خاک زراعی رشت و بسیاری از مناطق کوهپایه‌ای شرق و غرب استان که بیش از سی هزار هکتار را شامل می‌شود، از گیاه همیشه سبز چای پوشیده شده است. نوع مرغوب چای ایرانی در مقایسه با چای‌های خارجی خالص‌تر است، زیرا برای خوش عطر و طعم کردن آن از مواد معطر استفاده نمی‌شود. چای دومین محصول استراتژِیک گیلان است و این استان با داشتن ۹۰ درصد باغ‌های چای ایران، مهمترین استان تولید‌کننده چای در کشور محسوب می‌شود. بر اساس آمار و ارقام گردش مالی صنعت چای کشور بین 2 تا 3 هزار میلیارد تومان برآورد می‌شود که توجه نکردن به این محصول راهبردی می‌تواند آسیب‌های جدی به بخش کشاورزی و معیشت کشاورزان و بحران‌های اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی به بار آورد.

3) نگاهی به گذشته و تاریخ چای در ایران

 

آقای دکتر سعید رحمت سمیعی، رئیس محترم هیأت مدیره کارخانجات چای

صنعت چای در ایران دارای قدمتی 110 ساله است و در گذر زمان به دلیل درآمد‌زایی مناسب با اقبال کشاورزان شمال کشور در دو استان گیلان و مازندران مواجه شده است. سطح زیر کشت چای در ایران، حدود 32 هزار هکتار در دو استان گیلان و مازندران است که به طور پراکنده بین کوه­های البرز و سواحل دریای خزر، جایی که از نظر خاک و شرایط آب و هوایی برای رشد چای موثر است، گسترده شده­اند. قریب به 60 هزار خانوار کشاورز، در این منطقه به چایکاری مشغول هستند، استان گیلان دارای بیش از 800 روستای چای‌خیز در محدوده شهرستان­های فومن، صومعه‌سرا، شفت، رشت، لاهیجان، لنگرود، رودسر و املش می­باشد و همچنین در مازندران نیز در شهرهای تنکابن تا نزدیکی چالوس به طول 250 کیلومتر در حاشیه جاده­ها و به صورت پراکنده باغات چای وجود دارد. حدود 80 درصد کل باغات چای زیر یک هکتار و میانگین باغات چای منطقه برای هر کشاورز به طور متوسط کمتر از نیم هکتار است. نخستین باغ چای ایران در سال 1280 در لاهیجان و نخستین کارخانه چای سازی کشور هم در ساال 1311 تاسیس شد. کارخانه قوام السلطنه اولین کارخانه بخش خصوصی بود که در سال 1319 بنا شد. وسعت اراضی چای ایران از 600 هکتار در سال 1309 به 6000 هکتار در سال 1319 رسید. در تاریخ صنعت چای ایران دو مقطع را دوره طلایی و عزتمند چای ایران می‌دانند (1316 الی 1318و 1337 الی 1339)، در این زمان چای ایران به گونه‌ای مرغوب شد که با نام چای خارجی به فروش می‌رفت. در اسفند 1333 شورای عالی چای کشور تشکیل شد. یکی از وظایف شورا، اعلام قیمت برگ سبز هر دو سال یک بار بود. ضمناً به کارخانه‌داران برابر فهرست خرید حواله ورود چای خارجی داده می‌شد. در سال‌های 1334 تا 1336 چای ایران توانست وارد بورس فروش چای لندن شود. بعد از آن در انتهای سال 1357 سطح زیر کشت چای به 36 هزار هکتار رسید که بنا به آمار رسمی 23000 تن چای خشک تولید شد. در 1362 چای به انحصار کامل دولت درآمد. دولت خود، چای خارجی وارد می‌کرد. تجار باید چای خارجی را در ازای خرید مقدار معینی چای داخلی از دولت می‌گرفتند، مخلوط کرده و به قیمت مصوب دولت می‌فروختند. در اسفند ماه 1368 سازمان چای از وزارت بازرگانی منتزع و به وزارت کشاورزی سپرده شد. اختلاط چای در این دوره به حداقل رسید و انباشت چای ایرانی در انبارها آغاز شد. در سال 1372 و 1376 حدود 140 هزار تن چای خشک تولید شد که نیمی از آن به فروش نرسید. طرح اصلاح ساختار تشکیلاتی چای کشور از 1379 تا 1382 به اجرا درآمد. در این سال‌ها 130 و به روایتی دیگر 156 هزار تن از 210 هزار تن چای تولیدی روانه انبارها شد. سپس در پایان سال 1388 که سال انتهایی فعالیت سازمان تعاون روستایی بود 52000 چای روانه انبارها شد. پس از پیروزی انقلاب اسلامی محصول چای همواره به دلیل اهمیت اقتصادی و اجتماعی بالایی که داشت مورد توجه سیاست‌گذاران بود به نحوی که در اوایل دهه 1370 میزان تولید چای داخلی به مرز 70 هزار تن چای خشک رسید که معادل دو سوم نیاز مصرفی کشور بود.

 

آقای مهندس سید احمد شکرگذار، کارشناس مسئول آزمایشگاه پژوهشکده چای

4) تولید و مصرف چای در ایران و جهان

تولیدکنندگان برتر چای در جهان: به گزارش ایانا از"Worldatlas"، براساس آمار سازمان غذا و کشاورزی ملل متحد، از سال 1993 تا 2013، 10 کشور برتر تولید‌کننده چای در جهان ارزیابی و معرفی شده‌اند، که در اینجا به ترتیب از جایگاه نخست تا دهم به آن‌ها اشاره می‌شود:

1- چین(1130000تن): بدون تردید بزرگ‌ترین تولید‌کننده چای در جهان است و تنها در سال 2013، یک میلیون و 700 هزار تن چای تولید کرد. به طوری که این رقم حدود 30 تا 35 درصد کل تولید سالانه در جهان است. دارا بودن مهارت‌های قوی این کشور، با داشتن تاریخ طولانی این نوشیدنی، جای تعجب نیست. روایت است که چای توسط امپراتور و گیاه شناس شنونگ Shenدر 2737 قبل از میلاد معرفی شد. در عین حال این نوشیدنی به عنوان دارو هم مصرف می‌شود. گونه‎های مختلفی چای در چین کشت می‎شود که می‌توان به چای سبز، یولون ( oolong )، سفید، پو-ار ( pu-erh )، زرد و چای جاسمین اشاره کرد.

2-هند (900.094تن): هند دومین تولید کننده چای در جهان است که هر ساله به طور متوسط، 900 هزار تن چای تولید می‌کند. صنعت تجاری چای پس از معرفی چای توسط انگلیسی‌ها، در این کشور آغاز شد. به طوری که شرکت انگلیسی British East India Company ، آغاز به تبدیل کردن قطعه زمین‌های درون مستعمره آسیای شرقی ( East-Asian ) به ویژه برای تولید چای کرد. باید اشاره کرد، هند مقدار زیادی چای تولید می‌کند، چرا که بیش از یک میلیارد جمعیت دارد و بنابراین بیش از 70 درصد از چای تولید شده در این کشور در داخل کشور مصرف می‌شود .یکی از انواع چای، ترکیبات چای تند است که در شمال هند تولید می‌شود و با شیر مصرف می شود. با این حال، هند گونه‌های محبوب آسام و دارجلینگ را نیز تولید می‌کند.

3-کنیا (303،308 تن): در کنیا حدود 90 درصد چای تولید شده در مزارع کوچک و کمتر از یک جریب (حدود 4046 مترمربع) رشد می‌کند. این درحالی است که با همراهی پروژه ملی کشاورزی میزان تولید در سال 2013، به 369،400 تن رسید. از سوی دیگر، کنیا با تمرکز بر نوآوری، تحقیق و توسعه در صنعت، به دنبال حفظ رقابت است. همچنین کنیا در نظر دارد تا در توسعه انواع گونه‌های جدید پیشرو شود.

4- سریلانکا (295.830تن): در سال 1867، جیمز تیلور، کشاورز بریتانیایی، گیاه چای را در شهر کندی (‌Kandy) سریلانکا، کشت کرد. به طوری که زمینی که این گیاه را درآن کاشت فقط 19 جریب (حدود 7 هکتار)، مساحت داشت، این درحالی بود که کاشت و صنعت چای به آرامی رشد یافت. به طوری که کاشت این گیاه از طرح آغازین (کاشت در یک قطعه کوچک) تا به امروز به 188175 هکتار افزایش یافته و تولید چای در حال حاضر یکی از بزرگترین صنایع کشور محسوب می‌شود و بیش از یک میلیون کارگر سریلانکایی در آن مشغول به کار هستند. چای سریلانکا، با روش کاشت کنتوری (2) تولید می‌شود که در آن بوته‌ها در خطوطی از زمین کاشته می‌شوند. سریلانکا که قبلا به نام سیلان شناخته می‌شد، سه نوع چای تولید می‌کند: سیاه، سبز و چای سفید سیلان.

5- ترکیه ( 174.932  تن): در سال 2013، ترکیه 225 هزار تن برگ چای تولید کرد. این درحالی است که به طور شگفت‌آوری، تقریبا تمام محصولاتی که در ترکیه رشد می‌کنند، در یک منطقه کوچک واقع در نزدیکی شهر ریزه، تولید می‌شوند. آب و هوای مرطوب، موقعیت مکانی و نزدیکی به دریای سیاه، شرایط ایده آلی را برای رشد این محصول فراهم کرده است. ترکیه به طور عمده چای سیاه، که به عنوان چای ترک، یا چای ریزه شناخته می‌شود، را تولید می‌کند. فرهنگ چای در ترکیه از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است و روش بسیار خاصی برای دم کردن آن وجود دارد.

6- اندونزی (157.388تن): اندونزی با معرفی چای توسط هلندی‌ها، در دهه 1700 تولید چای را آغاز کرد. در سال 2013، میزان تولید چای به 150 هزار و 100تن رسید، در حالی که  65 درصد از آن صادر شد. تولید اندونزی به طور عمده بر روی چای سیاه متمرکز است، گرچه مقدار کمی از چای سبز نیز تولید می‌شود. درحالیکه شماری از گونه‌های کشت شده در کشور، به خوبی در سطح جهانی شناخته شده نیستند، این درحالی است که اندونزیایی‌ها آن‌ها را به صورت مخلوط با گونه‌های دیگر چای استفاده می‌کنند.

7- ویتنام (116.780تن): تولید چای در ویتنام در سال 1880 آغاز شد، زمانی که فرانسوی‌ها اولین گیاه را درمنطقه Pho Tho توسعه دادند. به طوری که این صنعت به سرعت گسترش یافت و طی 50 سال ویتنام توانست محصولات خود را به اروپا و آفریقا صادر کند. اما در زمان جنگ ویتنام، صنعت چای ویتنام به طور قابل ملاحظه‌ای با رکود مواجه شد. درحالی که در دهه 1980، تولید این محصول در مسیر شکوفایی افتاد و ویتنامی‌ها توانستند تا سال 2013، سالانه 216 هزار و 900 تن چای تولید کنند.

8-ژاپن (88.900تن): از چهار جزیره اصلی ژاپن، سه منطقه دارای آب و هوا و شرایط مطلوب برای تولید چای هستند. ژاپن سالانه 85 هزار و 900 تن چای تولید می‌کند و با توجه به تعداد زیاد مصرف‌کننده و با وجود تولید بالا، صادرات ژاپن کمتر از 2 درصد از هزار تن تولیدی است. همچنین ژاپن از گونه‌هایی که تولید می‌کند، حدود 99.9 درصد چای سبز است که بسیار رایج و این گزینه پیش فرض کشور به شمار می‌رود.

9-ایران ( 83,990  تن): چای سیاه، شایع‌ترین انواع چای مصرفی و تولیدی در ایران است. تا پایان قرن پانزدهم، نوشیدنی گرم ایرانی‌ها، قهوه بود. با این حال، موقعیت دور این کشور از مناطق تولید کننده قهوه، امکان دسترسی را دشوار می‌ساخت. از سویی، ایجاد پیوند تجاری این کشور با چینی‌ها از طریق "جاده ابریشم"، دستیابی آسان به چای را به عنوان نوشیدنی فراهم کرد. از این‌رو چای به عنوان نوشیدنی محبوب ایرانی‌ها تبدیل شد و در سال 1882 میلادی با بذرهایی که از هند وارد شد، ایرانی‌ها شروع به کشت چای نمودند.

10-آرژانتین (69،924 تن ): در حالی که چای در حال حاضر بخش قابل توجهی از فرهنگ آرژانتینی محسوب می‌شود، اما بذر چای از انواع روسی و چینی در دهه 1920 به آرژانتین وارد شد. از سوی دیگر، قیمت کم چای در دهه 1950 و همچنین ممنوعیت واردات توسط دولت باعث شد که چای به آرامی در صنعت آرژانتین رشد کند؛ به طوری که در نهایت با توجه به شرایط آب و هوایی و زمین شناسی این کشور، یکی از تولیدکنندگان بزرگ جهان در این حوزه شد. همچنین با توجه به آب و هوای نیمه گرمسیری آرژانتین، چای سیاه اکثر چای تولیدی را تشکیل می‌دهد و در عین حال شرایط ایده‌آل برای رشد ارقام هیبریدی هندی و آسامی     (Assamica ) را فراهم می‌کند.

چین؛ هندوستان؛ کنیا؛ سریلانکا بزرگترین کشورهای تولیدکننده چای در جهان می‌باشند. همچنین کنیا با صادرات 390 هزار تن، سریلانکا با 320 هزار تن، هندوستان با 200 هزار تن بزرگترین صادرکنندگان چای سیاه در جهان می‌باشند. در سال 1903 میلادی، کنیا و ایران بطور همزمان مبادرت به کشت چای نمودند. ایران پس از 115 سال در سال 1396، 24500 تن چای تولید کرد اما کنیا 500000 تن( تولید ماهانه 42000 تن تقریباً معادل دو برابر تولید سالیانه ایران). از این مقدار تولید هنوز حدود 5000 الی 6000 تن در انبارها مانده است. 7000 الی 8000 تن صادر و باقیمانده نیز به مصرف داخلی رسیده است. این در حالیست که کنیا 30000 تن را به مصرف داخلی و بقیه تولید خود را بفروش می‌رساند. با توجه به حضور چای کنیا در بازار بورس لندن، تولید خوب و قیمت مناسب 4.6 دلار الی 5 دلار، این کشور همه تولید خود را به فروش می‌رساند، تا جائیکه تقاضای 120000 تن چای کشور همسایه ما، پاکستان را کنیا تآمین می‌کند. کمیت نشان از اختلاف فاحش تولید چای در این دو کشور دارد. یکی از دلایل این اختلاف آب و هوای مناسب است که سبب شده تولید در کنیا در تمام سال انجام می‌پذیرد در حالیکه در ایران فقط 6 ماه سال را می‌توان چای تولید کرد. براساس برآوردها و اطلاعات موجود سالانه کشورمان به حدود ۱۱۰ تا ۱۲۰ هزار تن چای خشک نیاز دارد که اگر این حجم چای خشک را به صورت دلاری محاسبه کنیم با بازاری ۵۵۰ تا ۶۵۰ میلیون دلاری روبه‌رو هستیم. سرانه مصرف چاي براي هر ايراني سالانه 1.5 كيلوگرم است كه مصرف سالانه چاي در ايران با توجه به جمعيت 74 ميليوني به حدود 105 هزار تن مي‌رسد، در سالهاي قبل توليد چاي خشك در ايران به حدود 30 الي 35 هزار تن مي‌رسيد اما در سال جاري با توجه به كيفيت چاي به حدود 25 هزار تن رسيده است.

چای گیلان با 94 درصد کل تولید کشور و با تلاش دهها هزار نفر چایکار و دست اندرکاران در چایسازی و تجارت و همچنین ناوگان حمل و نقل که از آن ارتزاق می‌نماید، از اهمیت ویژه‌ای چه از نظر اقتصادی و چه از نظر اگروتوریسم داشته و در آینده می‌تواند روزنه امیدی برای شکوفایی اقتصاد کشاورزی استان گیلان باشد. تولید سالانه 25000 تن چای خشک و با حدود 300 میلیارد تومان گردش مالی در مقایسه با 350 هزار میلیارد تومان گردش مالی چای خارجی جای تأمل و مطالعه بیشتر دارد. سرمایه ثابت در بخش تولید باغ و کارخانه بالغ بر 4500 میلیارد تومان است، به همین جهت انتظار حداقلی 300 میلیارد تومان سود دور از انتظار نمی‌باشد. با داشتن مزیت نسبی تولید در گیلان در بخش‌های چای داخلی و اگروتوریسم چای، می‌توان سرمایه‌گذاران زیادی را تشویق و ترغیب نمود که با برنامه‌‌ریزی‌های سنجیده دور از دسترس نمی‌باشد. موقعیت جغرافیای استان گیلان به گونه­ای است که به دلیل دور بودن از خط استوا و قرار گرفتن در منطقه معتدل خزری، موجب شده تا کشاورزان از هیچگونه سمی استفاده نکنند. در حال حاضر ایران از نظر تولید و سطح زیر کشت چای در رتبه پانزدهم و از نظر مصرف در رده دوازدهم جهان قرار دارد. چای یک محصول پرمصرف در ایران است که اگر تولید نشود به ناچار می‌بایست وارد کرد و متاسفانه در ۴۰ سال اخیر این صنعت با مشکلات متعددی روبرو بوده است. صنعت چای کشور در بین سال‌های ۱۳۷۰ تا ۱۳۷۶ در کانال ۳۰۰ هزار تن تولید برگ سبز چای قرار داشت که به تناسب نزولات جوی و باران، میزان تولید کم و زیاد می‌شد اما به یکباره در شرایط مختلف و به دلیل سیاست‌گذاری مقطعی و عدم نگاه حمایت گرایانه دولت‌ها روند تولید منفی شد و در بهترین حالت در بین سالهای ۱۳۷۶ تا ۱۳۷۷ تولید برگ سبز چای ایران از ۳۴ هزار هکتار سطح زیر کشت به حدود ۷۰ هزار تن رسید، یعنی ۶۰ تا ۶۵ درصد نیاز کشور در داخل تامین می‌شد بطوریکه واردات از ۱۴ هزار تن به ۹ هزار رسید. با توجه به روند کاهش تولید برگ سبز چای، دولت مصم شد تا از چایکاران حمایت کند لذا با اتخاذ تصمیم‌های لحظه‌ای و بدون کار کارشناسی در سال ۱۳۸۳ و برنامه‌ای که قرار بود ۵ ساله اجرا شود اما یک ساله اجرا شد سبب شد که تولید چای ۳۰ درصد کاهش پیدا کند. در این سال به کشاورزان اعلام شد که محصول خود را برداشت نکنند و به ازای هر هکتار ۷۰۰ هزار تومان پول دریافت کنند. البته قصد دولت از این تصمیم تشویق چایکاران به اصلاح باغات چایکاری با هدف افزایش بهره‌وری بود که عملیاتی نشد. بدترین سال برای تولید برگ سبز چای در ایران بین سال‌های ۱۳۹۱ تا ۱۳۹۲ اتفاق افتاد و به دلیل انباشت چای در انبارها، برداشت از باغات چای کاهش داشت و به ۶۵ هزار تن رسید که یک فاجعه محسوب می‌شد. از سال ۱۳۹۲ دولت با اجرای برنامه‌های حمایتی سعی در افزایش تولید داشت که در سال ۱۳۹۳ بدلیل خشکسالی تولید به ۶۰ هزار تن رسید اما این برنامه‌ها در سالهای ۹۴ و ۹۵ جواب داد و تولید افزایش پیدا کرد.

                        تولید برگ سبز و چای خشک از سال 1370 تا 1396 بر حسب کیلوگرم

 

                                    تولید برگ سبز و در ایران بین سال های 1370 تا 1395

 

مهمترین دلایل افت تولید برگ سبز چای در ایران: با مشاهده آمارهای تولید از سال 1388 تاکنون می‌توان دریافت که از سال 1388 تا 1393 روند تولید چای سیر نزولی داشته و تنها از سال 1393 به بعد است که سیر صعودی بخود گرفته است که مهمترین دلایل افت تولید عبارتند از: قیمت پایین تضمینی خرید برگ سبز چای از سوی دولت، نبود حمایت‌های کافی از چایکار و کارخانه‌دار از سوی دولت، افزایش تجمعی تورم نسبت به تجمیع هزینه‌های تولید برگ سبز چای، ثابت ماندن قیمت خرید تضمینی برگ سبز چای طی چندین سال متمادی، کاهش صادرات چای داخلی 

اقدامات اصلاحی تولید با هدف افزایش تولید: از جمله اقدامات اصلاحی جهت افزایش تولید برگ سبز چای شامل موارد ذیل می‌باشد: افزایش قابل توجه قیمت خرید تضمینی برگ سبز؛ تشکیل صندوق حمایت از صنعت چای؛ پرداخت تسهیلات به زراعی به چایکاران؛ اقدام برای احیا و توسعه شبکه آبیاری تحت فشار در باغ‌های چای؛ کنترل موانع فروش کارخانجات؛ پرداخت تسهیلات به کارخانه‌داران چای؛ افزایش سرمایه‌گذاری در صنعت چای

 

 

آقای سید بابک صلواتیان، محقق محترم پژوهشکده چای

همانگونه که در جدول بالا مشخص شده قیمت برگ سبز چای از سال 1393 به بعد افزایش مناسبی داشته و همین امر سبب ایجاد انگیزه و تشویق چایکاران و بالا رفتن مقدار تولید شده است. در برخی از سالها بوده که قیمت تضمینی برگ سبز حتی یک ریال هم افزایش نداشته است اما در طی این سالها دولت قیمت تضمینی خرید برگ چای را متناسب با تورم یا نزدیک به نرخ تورم افزایش داد و از سال 1393 تاکنون نزدیک به 123 درصد رشد داشته است. یکی از مهمترین مشکلات کشاورزان نبود نقدینگی لازم بود بطوریکه کشاورز مجبور بود محصول خود را قبل از برداشت پیش‌فروش کند. از این رو صندوق حمایت از توسعه چای کشور با هدف ایجاد شرایط لازم برای اعطای تسهیلات ارزان قیمت به چایکاران و صاحبان صنایع با همکاری صندوق مادر تخصصی و سازمان چای کشور تشکیل شد.

 

آقای سید بابک صلواتیان، محقق محترم پژوهشکده چای

مزیت‌های تولید چای در ایران: سرانه بالای مصرف چای در کشور؛ همسایگی با کشورهای مهم مصرف‌ کننده چای (روسیه، عراق، ترکیه، پاکستان و جمهوری‌های شوروی سابق)؛ عدم استفاده از سموم دفع افات در باغ‌های چای و تولید محصولی ارگانیک؛ عطر و طعم خاص به دلیل کشت در منطقه معتدل شمال ایران؛ حفظ بوته‎های چای علیرغم سرمای شدید زمستان و بارش برف در سال‌های مختلف ایران شاید تنها و یا اولین کشوری است که از سموم دفع آفات استفاده نمی‌کند و نیاز به سم پاشی ندارد زیرا برای تولید چای در کشورهای مختلف مانند هند، سریلانکا، بنگلادش و کنیا که 11 ماه و چین 6 ماه برداشت می‌کنند به لحاظ شرایط اقلیمی و محیطی مجبورند بعد از هر برداشتی برای مبارزه با آفات سم پاشی کنند. در ایران با توجه به فصل 6 ماهه برداشت، در شش ماه دیگر سال گیاهان بخواب می‌روند که نیازی به سم پاشی نیست و این مهمترین ویژگی چای ایران است که در بازارهای جهانی به آن اعتبار بخشیده است.

 

آقای مهندس بهروز علینقی پور، رئیس محترم ایستگاه تحقیقات چای

راهکارهای پیشنهادی برای تولید بیشتر چای از باغات: راهکارهای کوتاه‌مدت حمایتی چای می‌تواند شامل: خرید برگ سبز چای به نرخ روز و همچنین بررسی امکان تشکیل تعاونی یا مجتمع باغ جهت تعیین قیمت خرید برگ سبز چای بر اساس هزینه‌های متعارف تولید و با توجه به تورم سالیانه؛ پرداخت تسهیلات بدون بهره برای انجام عملیات به‌زراعی؛ تامین نهاده‌های کشاورزی از محل خرید برگ سبز چای؛ تدوین قوانین با قدرت اجرایی لازم برای جلوگیری از تغییر کاربری باغات چای؛ مکانیزه کردن باغات چای و استفاده از نیروی انسانی متخصص در امور چایکاری؛ کشت درخت‌هایی مانند؛ توت در اطراف باغات چای برای جلوگیری از آفات چای؛ استفاده از چرای دام (گوسفند) در باغ برای هرسکاری طبیعی و ایجاد کودهای طبیعی از باقیمانده فضولات حیوانات؛ استفاده از آبیاری به صورت مه آلود با دستگاه­های آبپاش برای آبیاری بهتر برگ چای؛  تسهیل‌سازی تمام امور مربوط به تولید از مزرعه تا کارخانه

5) بررسی فرآیند تولید برگ سبز چای

مکان‌یابی و اصول کاشت، داشت و برداشت چای: برای کشت و توسعه هر محصول کشاورزی در جهان ابتدا تمامی عوامل اقلیمی و خاک شناسی منطقه مورد نظر جمع‌آوری و با شرایط ایده‌آل کشت آن محصول و پراکنش کشت جهانی آن مقایسه می‌شود. این فرآیند مکان یابی محدودیت‌ها را مشخص کرده و اطلاعات دقیقی در خصوص اجرای عملیات خوب کشاورزی به بهره برداران می‌دهد. باتوجه به دائمی بودن و طول عمر اقتصادی بوته‌های چای توجه به عملیات خوب کشاورزی " GAP " ضروری می‌باشد. با توجه به اینکه چای از معدود گیاهان دائمی است که قسمت‌های رویشی آن که شامل یک غنچه و دو تا سه برگ پایین (شاخساره) به عنوان محصول اصلی مورد استفاده قرار می‌گیرد، لذا به عملیات کاشت، داشت و برداشت آن باید توجه خاص کرد.

عملیات کاشت چای: به منظور بررسی وضعیت خاک از نظر شرایط رشد برای بوته چای اقدام به نمونه خاک برداری می‌کنند. تعداد نمونه‌ها با توجه به مساحت زمین و پستی و بلندی آن می‌باشد. فاکتور‌های اولیه مورد نیاز اسیدیته خاک (PH)، شوری خاک (Ec)، بافت خاک و عناصر حاصلخیزی اصلی می‌باشد. سپس برای آماده سازی زمین برای کاشت نهال چای، ابتدا با تراکتور زمین را شخم زده و سپس بوسیله روتیواتور خاک را خرد کرده و زمین را تسطیح می‌کنند. نظر به اینکه بوته چای نسبت به آب اضافی داخل خاک حساس بوده، در صورت آبگیر بودن زمین احتمال تلفات نهال‌های تازه کشت شده چای افزایش می‌یابد. لذا احداث زهکش قبل از کاشت نهال چای در زمین اصلی ضروری می‌باشد. تعداد و عمق زهکش‌ها در ارتباط با شیب زمین و نفوذ‌پذیری خاک می‌باشد. در ادامه نهال‌های چای در خزانه با بستر انتظار کشت شده و پس از 18 ماه قابل انتقال می‌باشند. در هنگام بیرون آوردن نهال رطوبت خاک باید در حدی باشد که ریشه نهال‌های جوان هنگام کندن آسیب نبیند و همچنین هنگام انتقال اطراف ریشه توسط چتایی پوشیده شود تا در معرض نور آفتاب و هوا قرار نگیرد. باید زمان انتقال نهال از خزانه به زمین اصلی به حداقل ممکن برسد. با توجه به وضعیت زمین (شیب دار بودن یا مسطح) فاصله کشت نهال‌های چای در زمین اصلی مشخص می‌شود. معمولاً فواصل کشت در ایران 90×60 ، 80×70 ، 90×100  بوده و عموماً در مناطق شیب دار به دلیل جلوگیری از فرسایش کشت مثلثی و در مناطق دشت روش مستطیلی توصیه می‌گردد.    

عملیات داشت چای: بوته چای را به منظور افزایش کمی و کیفی محصول باید هرس نمود. با انجام صحیح عـملیات هرس، شرایط متعادل برای فعالیت‌های حیاتی بوته چای ایجاد و رشد زایشی محدود شده و در عـوض بوته به طور دائم در رشد رویشی نگهداری می‌شود. اگر هرس بموقع و صحیح انجام نشود بوته دچار آسیب خواهد شد. از این نظر هرس یکی از مهمترین عملیات زراعی محسوب می‌شود. برنامه هرس (سیکل هرس) معمولا براساس سن بوته، میزان عملکرد سالانه، وضعیت اسکلت‎بندی بوته و انواع هرس انجام شده در سال‌های قبلی تعیین می‌شود. در ادامه کار، خاک‌ورزی یا همان شخم زدن خاک صورت می‌گیرد سپس کوددهی، آبیاری، زهکشی انجام می‌شود، که تمامی این مراحل از عملیات داشت چای برای افزایش نفوذ آب در خاک و حفظ رطوبت خاک، بهبود خواص فیزیکی و شیمیایی خاک و... می‌باشد. همچنین رسیدگی به آفات چای و علف‌های هرز و جلوگیری از آن‌ها یکی از ملزومات ضروری در روند بهبود و مرغوبیت برگ چای می‌باشد.

برداشت چای: محصول قابل عرضه چای، حاصل عمل‌آوری شاخساره‌های لطیفی است که بسته به سرعت رشدشان در فواصل زمانی متفاوت برداشت می‌شوند. به روش برداشت شاخساره‌های چای‌، اصطلاحاً عمل برگ چینی گفته می‌شود. برداشت دو برگ و غنــچه انتهایی و یا حداکثر سه برگ و غنچه انتـهایی می‌تواند دستیــابی به ماده خام اولیه مناسب را ممکن سـازد. حدود 42 درصد از عملیات تولید برگ سبز چای به برگچینی اختصــاص دارد و این امر نشانگر اهمیت این بخش از فعالیــت‌های زراعی در افزایش کیفیت محصول است.

مراحل فرآوری و روش تهیه چای سیاه:اهمیت مرحله‌ی فرآوری چای به خاطر نقش بسیار مهمی است که در ایجاد کیفیت نهایی چای سیاه بر عهده دارد. فرآوری برگ‏های چای پس از برداشت آن‌ها از باغ، آغاز می‏شود. برداشت برگ سبز از باغ‏های چای در ایران از اردیبهشت ماه شروع می‏شود و تا نیمه دوم آبان ماه ادامه دارد (شامل چین بهاره، تابستانه و پاییزه). برگ‌های تازه و لطیف (2 تا 3 برگ و یک جوانه)، محصول برداشتی را تشکیل می‏دهند. برگ‌های چیده شده توسط کشاورزان با سبدهای حصیری (زنبیل) به کارخانه‌های چای‌سازی حمل و فروخته می‏شود. چای سیاه به دو روش رسمي و غير رسمي تهیه می­گردد، در روش غير رسمي، رطوبت برگ كمتر گرفته شده (كم پلاس‌تر) و چای‌سازی توسط ماشين‌هايي از قبيل ( CTC (Crush, Tear, Curl، روتروان (Rotorvan)، انجام مي‌شود. در ايران مصرف اين نوع چاي نسبت به چاي رسمی يا ارتدكس كمتر است و بيشتر در تهيه چاي كيسه‌اي به‌كار مي‌رود. در توليد چاي سياه مراحل پلاس، مالش، غربال، تخمير و خشك كردن به وسيله دستگاه‌، انجام مي‌گيرد.

مرحله پلاس: مهم‌ترین رخداد در مرحله‌ی پلاس، کاهش رطوبت برگ سبز و افزایش نفوذپذیری دیواره سلولی است که به مخلوط شدن اجزاء درون سلولی کمک می‌کند و در نتیجه بازده‌ی واکنش‌هایی که در مرحله‌ی مالش و اکسیداسیون رخ می‌دهد را افزایش می‌دهد.

مرحله مالش: هدف از مالش برگ سبز پلاس شده‏، متلاشي كردن سلول‌هاي برگ و آزاد نمودن مواد محتواي آنها است. بدين ترتيب شيره سلولي كه حاوي پلي‌فنل­ها است با آنزيم پلي‌فنل‌اكسيداز مخلوط و اين دو در مجاورت اكسيژن هوا‏، اكسيد شده و تغييرات شيميايي لازم را براي توليد رنگ، عطر و طعم و در نتيجه كيفيت چاي به وجود مي‌آورند. در ضمن، اين عمل موجب ایجاد حالت پيچ خوردگی و لول شدن در برگ‌ها می‌شود.

مرحله‌ خشک کردن چای: خشک کردن، فرآیندی حرارتی است که سبب پایان بخشیدن به کلیه واکنش‌های شیمیایی و بیوشیمیایی و کاهش تدریجی رطوبت چای برای پایداری خصوصیات کیفی آن می‌گردد. رطوبت موجود در برگ تخمیر شده توسط عمل خشک کردن، کاهش یافته و به حدود 3 تا 4 درصد می­رسد. بدین ترتیب چای حاصل تبدیل به کالایی می‌شود که قابل نگهداری است. اگر چای خوب خشک شده باشد رنگ سياه پیدا کرده و در اثر کمترین فشار وارد، کاملا خرد می‌شود. هرگاه رطوبت چای بیش از حد مجاز باشد برگ چای حالت ارتجاعی به خود می‌گیرد و موجب می‌شود که عمل تخمیر پس از اتمام عملیات خشک کردن نیز ادامه یافته و کیفیت چای تنزل یابد. چای در این حالت مستعد کپک زدن می‌شود.

چای سفید:  بر اساس تعریف استاندارد ملی ایران به شماره 19047، چای سفید، فرآورده‌ای است که تنها از غنچه (جوانه باز نشده برگ) و یا شاخساره‌های لطیف (یک تا دو برگ) رقم‌هایی از گیاه چای با نام علمی Camellia sinensis(L)O.kuntze که برای نوشیدن مناسب می‌باشد در طی یک مرحله هم‌زمان پلاسیده و خشک‌کردن تولید می‌شود. تفاوت میان چای سفید، سبز و سیاه در روش فرآوری آنها می‌باشد به طوری که چای سفید کمترین میزان فرآوری را نسبت به سایر انواع چای متحمل می‌شود.

عوامل موثر بر کیفیت چای:چای به عنوان نوشیدنی مطلوب در تعداد زیادی از کشورهای جهان تولید و مصرف می­شود و یکی از عوامل موفقیت کشورهای تولیدکننده چای در بازار جهانی، حفظ کیفیت چای ساخته شده تحت برند همان کشور است. کیفیت چای به عوامل متعددی که مهمترین آنها، عوامل ژنتیکی، شرایط آب و هوایی، عملیات کشاورزی، نحوه برداشت و شرایط فرآیند می­باشند، بستگی دارد. عوامل فوق با تاثیری که بر مقدار و نوع ترکیبات شیمیایی درون برگ دارند، کیفیت چای خشک تولید شده را تحت تاثیر قرار می‌دهند. ترکیبات شیمیایی در برخی ارقام چای، پتانسیل بالاتری برای ایجاد رنگ در دم کردن چای سیاه دارند و برخی در ایجاد عطر و طعم حائز اهمیت می­باشند. شرایط آب و هوایی و عملیات کشاورزی نیز در بیوسنتز پیش­سازهای ترکیبات عطر، طعم و رنگ موثر می­باشند، اما یکی از مهمترین مراحل موثر در کیفیت چای، نحوه برداشت برگ سبز و حمل و نقل آن به کارخانه است. مقدار غلظت ترکیباتی که سبب بالارفتن کیفیت چای تولیدی می­گردند، در غنچه و برگ اول و دوم، بیشتر هستند، بنابراین چایی که از برگ­های لطیف (یک غنچه و دو برگ) ساخته می­شود از کیفیت بهتری برخوردار می­باشد. در این برگها، ترکیبات شیمیایی و مواد معدنی متعددی یافت خواهد شد که پس از برداشت، ترکیبات شیمیایی برگ سبز در معرض تغییرات قرار می­گیرند. بنابراین بی‌دقتی در بارگیری و حمل و نقل موجب ساییدگی در برگ شده و در نهایت کیفیت کاهش می­یابد. در طول فرآیند نیز ترکیبات کیفی برگ سبز با رعایت اصول صحیح چای سازی به ترکیبات با ارزش در چای سیاه تبدیل می­شوند. تركيب شيميايي برگ سبز چاي که از نظر اقتصادي و بهره­برداري قسمت اصلي اين گياه را تشكيل مي­دهند، شامل: يك شاخه نورسته گياه چاي‏ به طور تقريبي داراي 23% ماده خشک و 77% آب است. تقريباً نيمي از اين مواد به صورت محلول در آب و نيمي ديگر به صورت غيرمحلول در آب هستند.

مشکلات و چالش‌های پیش‌رو در فرآوری چای: فرسودگی ماشین‌آلات اکثر کارخانجات چای‌سازی؛ نبود شبکه‌های همکاری موثر میان بنگاهی؛ فقدان نیروهای ماهر و متخصص در تولید و توزیع چای خشک؛ انبارداری و بسته‌بندی نامناسب و کم کاری و تاخیر در مراحل تولید چای خشک از دیگر مشکلات فرآوری چای است. همچنین فرآوری مجدد چای سنواتی با افزودن اسانس شیمیایی و رنگ موجب تغییر ذائقه به سمت چای اسانس‌دار شده و نوعی اعتیاد به مواد شیمیایی اسانس را پدید آورده است. عدم نظارت بر قاچاق چای، عدم نظارت کافی در درجه‌بندی، فرآوری و بسته بندی و نیز وجود رانت در همه این موارد، سپردن چای و چایکاری به افراد غیرمتخصص از دیگر مشکلات فرآوری چای می‌باشد.

راهکارها و راه‌حل‌های مواجه با چالش‌های فرآوری چای: کارخانه به صورت پایلوت، نظارت کافی در تمام مراحل از زراعی تا فروش و بازنگری جدی در مدیریت صنعت چای کشور باشد. تهیه و تدوین طرح جامع کشت و صنعت چای با نظارت کارشناسی صاحبنظران، تامین اعتبار و تعیین جدول زمانبندی جایگزینی باغ‌های فرسوده و قدیمی، تعریف شاخص‌های استانداردسازی کارخانجات چای و الزام کارخانجات به رعایت موازین این استاندارد، بکارگیری نیروهای متخصص در تولید تا فروش چای و بکارگیری تحقیقات در راستای افزایش کمی و کیفی عملکرد چای و کاربردی کردن نتایج تحقیقات از جمله راهکارهای بلندمدت در حمایت از چای کشورمی‌باشد.

 

آقای محمدحسین یاسینی، چایکار محترم نمونه کشور

گزارش برادران یاسینی (چای کار نمونه کشور): برادران یاسینی باغات چای را با راهنمایی مرکز تحقیقات چای و کارشناسان زبده این مرکز اصلاح و بصورت علمی به‌زراعی نمودند به طوری که در حال حاضر می­توانند در هر هکتار بیش از 18 تن برگ سبز چای برداشت نمایند. «محمدحسین یاسینی» متولد سال 1365 و یکی از جوانانی است که کشاورزی و باغ چای اجدادی خود را رها نکرده و در آن مشغول به‌کار شده است. یاسینی جوان‌ترین فردی بود که توسط رئیس جمهور به عنوان کشاورز و چایکار نمونه مورد تشویق قرار گرفت. بعلاوه این جوان چایکار از دوران سوم ابتدایی در باغ چای مشغول بوده و در کنار آن نیز تحصیلات را ادامه داده تا اینکه از سال 83 مستقل شده و توانست در منطقه قلعه‌رودخان فومن یک هکتار زمین را اجاره کند. این یک هکتار به تدریج تبدیل به چهار و سپس هفت هکتار شده و اکنون در مجموع 17 هکتار زمین را تحت تملک دارد. این جوان نمونه چایکار فومنی دلایلی که موجب توسعه و برداشت چند برابری از باغات چای می­گردد را رها نکردن باغ، آبیاری با برنامه، انجام عملیات به­زراعی و... می­داند. چایکاری فعالیتی بسیار زمانبر و سخت می­باشد که نیاز به تلاش و کوشش شبانه­روزی دارد، یک کشاورز چایکار می­بایست با علاقه وارد باغات چای شود تا فعالیت­های روزه­مره را انجام دهد. برای نوشیدن یک استکان چای که به آسانی در دست مصرف‌کننده قرار می­گیرد کشاورزان تلاش و کوشش زیادی انجام می­دهند. کشاورز در سال­های اولیه باید هزینه­های زیادی را متحمل شود تا بتواند در سال پنجم برداشت چای، با فروش محصولات هزینه­های صرف شده را پوشش دهد و سودی کسب نماید. ابتدا با هرسکاری از ریشه، بوته­های 30 سال به بالا را از بین برده و زمین برای کاشت بوته جدید شخم زده خواهد شد. سپس باقیمانده بوته­های هرس خرد شده و تبدیل به کمپوست می­گردد و در ادامه با مخلوط کردن کمپوست با خاک پای بوته، مواد آلی به چرخه طبیعت باز می­گردد. روند هرسکاری و آبیاری حدود 3 الی 4 سال به طول می­انجامد و در سال آخر بوته­ها شروع به برگ دادن خواهند کرد که باید برگ­های مرغوب برای فرآیند چای خشک چیده شوند و به کارخانه­ها تحویل گردد. در فرآیند تولید برگ چای در سال­های سوم تا پنجم می­بایست روند آبیاری در ساعات خنک روز (از ساعت 6 غروب تا 9 صبح) انجام شود به طوری که قطرات آب به صورت مه­آلود در فضای باغ پخش شده و بر روی برگ چای ریخته شود. یکی از مشکلات کشاورزان چایکار، تهیه ماشین‌آلات کشاورزی می­باشد، خرید ماشین‌آلات کشاورزی هزینه­های زیادی دارد، به طور مثال یک دستگاه شخم زن حدود 200 تا 210 میلیون ريال می­باشد که تهیه آن برای کشاورز هزینه بسیار بالایی را در پی دارد. مقدار استفاده از مواد اوره برای رشد بوته­ها به طور میانگین معادل 600 کیلوگرم در هکتار می­باشد در حالی که برادران یاسینی با روش­های جدید در هر هکتار از 400 کیلوگرم مواد اوره استفاده می­نمایند. همچنین برای مبارزه با برخی افات از حشره کفشدوزک استفاده می­شود، این حشره در از بین بردن آفات بسیار مفید است و موجب می­گردد تا کمتر از کودهای شیمیایی استفاده شود.

6) تجارت چای در ایران و جهان

 

آقای علیرضا فرخ بخت، عضو محترم هیأت علمی دانشگاه

میزان صادرات چای درایران: براساس آمارهای منتشر شده صادرات چای ایرانی در سال‌های ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۵ با افت و خیزهایی همراه بوده است، اما هیچ‌گاه حجم صادرات این بخش به ۴۰ میلیون دلار هم نرسیده است، در واقع به استناد آمار می‌توان گفت که سال ۱۳۹۳ سالی بود که صادرات این بخش از نظر ارزش در اوج قرار داشته و در نهایت به ۳۶.۷ میلیون دلار رسید. در این سال صادرات وزنی نیز بیش از ۳۴ هزار تن بود، اما در سال گذشته تنها ۲۰ میلیون دلار چای به وزن ۱۴ هزار تن صادر شده است که این رقم در قیاس با یک سال قبل از آن از نظر ارزش حدود ۵۰ درصد کاهش داشته است از نظر وزنی نیز اندکی کمتر از ۵۰ درصد شاهد کاهش حجم صادرات بوده‌ایم. از ترکیه، تاجیکستان، ازبکستان، ترکمنستان و آذربایجان به عنوان بازارهای هدف یاد شده است که در سال‌های قبل نیز ترکیب کشورهای هدف این بخش تقریبا مشابه بوده است. البته در برخی سال‌ها کشورهایی مانند روسیه، آلمان، اندونزی، افغانستان، عراق، امارات متحده عربی و حتی هند نیز جزو بازارهای صادراتی ایران بوده‌اند. به استناد آمارهای موجود در سال گذشته ۵۶ درصد از چای ایرانی به جمهوری آذربایجان، ۱۵ درصد تاجیکستان، ۱۴ درصد ازبکستان، ۱۱درصد ترکمنستان و چهار درصد به ترکیه صادر شده است.

مزيت‌های صادراتي چاي ايراني:کشور ایران به عنوان پانزدهمین تولیدکننده و دوازدهمین مصرف‌کننده چای در جهان معرفی گردیده است. در این بین استان گیلان با وجود بیش از 200 کارخانه تولید و فرآوری چای در کشور 35 هزار هکتار زمین فعال چایکاری از یکسو و پتانسیل‌های جغرافیایی از سوی دیگر ظرفیت بسیار مناسبی در تولید و صادرات چای دارد. از دیگر مزیت‌های استانی می‌توان به وجود منطقه آزاد و زیرساخت‌های صادراتی موجود در استان گیلان اشاره نمود همچنین چای گیلان به عنوان چای ارگانیک و عاری از هرگونه سموم در سطح جهانی معرفی گردیده است.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

بورسهای معروف چای جهان: فراهم کردن بستر مناسب برای فروش این محصول با عرضه چای از طریق بورس کالای کشاورزی می‌تواند، بسیار موثر باشد.

بورسهاي معروف چاي جهان

 

ورودچایگیلانبهبورسکالایایران: با افزایش تقاضای مصرف چای در کشور و شروع فصل برداشت چای بهاره، نمایندگی بورس کالای منطقه آزاد انزلی به منظور کشف قیمت بهینه و تکمیل زنجیره ارزش بین چای‌کاران، چای‌سازان و تجار چای با مشارکت صندوق حمایت از توسعه چای کشور، سازمان چای کشور و سندیکای کارخانجات چای شمال، مکانیزم‌های عملیاتی معاملات چای در بورس کالا را معرفی نمود. با توجه به سابقه شکل‌گیری بورس کشاورزی و در ادامه بورس کالا در کشور و اثرات مثبت این بازار بر شفافیت اقتصادی، به نظر می‌رسد زمینه تبدیل شدن تابلوی بورس کالا به مرجعیت قیمت‌گذاری چای کشور فراهم است و کلیه فعالان صنعت چای کشور می‌توانند از مزایای بورس کالای ایران نظیر تسهیل معاملات، پو شش ریسک، تامین مالی، کاهش هزینه معاملات، افزایش شفافیت، تنظیم و توسعه بازار، کشف قیمت عادلانه و افزایش نقدشوندگی استفاده نمایند. در حال حاضر قراردادهای نقد، نسیه، سلف، سلف موازی استاندارد قراردادهای آتی، اختیار معامله، گواهی سپرده کالایی، خرید دین، صندوق‌های کالایی، قراردادهای بلند مدت و معاملات تهاتری ابزارهای مورد استفاده و در حال راه اندازی بورس کالای ایران هستند. هرچند براساس تعاملات صورت گرفته با بورس کالای ایران در اولین قدم قراردادهای نقد کالای چای بصورت عر‌ضه فیزیکی در رینگ کشاورزی مدنظر است. در صورت استقبال فعالان بازار، قاعدتا حسب نیاز بازار امکان عرضه در قالب گواهی سپرده کالایی نیز فراهم خواهد شد.  به منظور موفق شدن عرضه کالای چای استان گیلان در بورس کالا، ضرورت دارد، حمایت از این فرایند شفاف با فرهنگ سازی آغاز شود. اکنون شاهد هستیم که تولیدکنندگان چای ایران امکان تولید چای با بهترین کیفیت را دارند اما بدلیل نبود بازار مدرن، امکان فروش با قیمت مناسب وجود ندارد. با ورود کالای چای به بازار مدرن بورس کالا قطعا منافع همه فعالان بازار چای تامین خواهد شد و حمایت از تولید کالای ایرانی رقم خواهد خورد.

یکی از مهمترین ثمره‌های عرضه چای در بورس کالا، اطمینان خاطر چایکاران و چای سازان از فروش محصولات در اسرع وقت و دریافت مطالبات در کمترین زمان است. در این راستا صندوق حمایت از توسعه صنعت چای کشور و سازمان چای کشور و سندیکای کارخانجات چای شمال با همکاری منطقه آزاد انزلی به صورت جدی از این طرح حمایت می‌نمایند. قطعا نتیجه اجرای درست و عملکرد هماهنگ دستگاههای مرتبط، حمایت از کالای ایرانی و رشد کشت این محصول در سالهای بعد خواهد بود. همچنین به منظور بکارگیری منابع مالی واسطه‌گران صنعت چای، امکان ایجاد صندوق سرمایه‌گذاری کالای چای و گواهی سپرده کالای چای وجود دارد. صندوق سرمایه‌گذاری کالای چای به سرمایه‌گذاران این امکان را می‌دهد که به جای خرید و نگهداری کالای چای و تحمل هزینه‌های حمل ونقل، انبارداری و خسارتهای احتمالی آن، اوراق این صندوق‌ها را معامله کنند.  بدین شکل فعالان بازار چای از کاهش هزینه‌ها، امنیت بیشتر، وجود بازار ثانویه شفاف‌، شفافیت، انعطاف‌پذیری خرید و فروش، امکان جذب سرمایه‌های خرد و برخورداری از نقدشوندگی بالا به دلیل دارا بودن بازارگردان برخوردار خواهند شد.

با عنایت به اعلام موافقت مدیریت توسعه بازار فیزیکی در خصوص انجام معامله بر روی محصول چای در بازار اصلی بورس کالای ایران و در قالب عرضه فیزیکی در پاسخ به نامه شماره 83/1 مورخ 1/2/97 صندوق حمایت از توسعه صنعت چای کشور، کلیه تجار محترم و چای کاران و کارخانجات چای‌سازی و همچنین فعالانی که علاقه‌مند به خرید و فروش این محصول و صادرات آن هستند، به منظور انجام معاملات چای می‌توانند به نمایندگی بورس کالای منطقه آزاد انزلی مراجعه نمایند. ضمناً خرید دستگاههای دولتی (مثل خرید برنج، چای و ...) نظیر اداره کل امور زندانها و ... می‌تواند از طریق بورس کالا انجام شود.

مشکلات و چالش‌های پیش‌رو تجارت چای: از جمله مشکلات موجود در صادرات چای نیز می‌توان به مخدوش شدن بازار داخلی و صادرات از طریق قاچاق گسترده این محصول؛ محدود بودن بازارهای صادراتی؛ عدم ثبات قیمت در بازارهای صادراتی؛ تعرفه و حقوق گمرگی بالا برای واردات چای؛ عدم اجازه دولت برای صادرات چای داخلی؛ عدم حمایت و تسهیل‎ سازی از روند واردات و صادرات چای؛ پایین نگه داشتن قیمت چای داخلی؛ عدم ارتباط بخش بازرگانی با بخش تولید و فرآوری چای داخل؛ عدم استقبال بخش بازرگانی از چای داخلی به دلیل پایین بودن سود حاصل از فروش؛ ضعف واحدهای تولیدکننده چای خشک در بازاریابی و فروش؛ عدم همکاری کشورهای صاحب نام در تولید چای با تولیدکنندگان ایرانی؛ نپرداختن به جذابیت بسته‌بندی چای داخلی؛ پایین بودن کیفیت چای تولیدی داخلی

راهکارها و راه‌ حل‌های مواجه با چالش‌های تجارت چای: راهکارهای مواجه با مشکلات بازرگانان چای می‌تواند شامل موارد ذیل باشد: تولید چای با کیفیت جهت صادرات، واردات قانونمند و از مجرای قانونی و گمرک و با نظارت دستگاه‌های مربوطه، کاهش تعرفه واردات به منظور کاهش قاچاق، عدم دخالت و تعیین و تکلیف دولت برای صادرات چای انباشته شده در انبارها که باعث ارزآوری در داخل شود، تسهیل و روان سازی صادرات و واردات چای تعیین تعرفه منطقی‌،‌ ارتباط و همکاری بیشتر صنعت چای ایران با کشورهای صاحب چای (تبادل بذر و نهال )، فعال‌کردن مراکز تحقیقاتی چای در کشور، انجام کار کارشناسی و حمایت و نظارت از بخش تولید و کشاورزی،‌ اصلاح بوته‌های چای با انجام عملیات به‌زراعی (کف بر و کمر بر و هرس)، تبلیغ رایگان برای مصرف چای ایرانی.

 

 

7) نقش نهادهای متولی در اقتصاد چای

متولیان صنعت چای در استان گیلان شامل: مدیریت صنایع تبدیلی، پژوهشکده صنعت چای، سازمان چای استان، سندیکای کارخانجات چای و اتحادیه چایکاران می‌باشد.

صنایع تبدیلی کشاورزی: صنایع تبدیلی و تکمیلی کشاورزی به صنایعی اطلاق می‌گردد که به فرآوری و عمل‌آوری مواد نباتی و حیوانی (زراعی، باغی، شیلاتی، دام و طیور و جنگل و مرتع ) می‌پردازد، فرآوری در برگیرنده تغییرات فیزیکی، شیمیایی، نگهداری، بسته‌بندی و توزیع است. تعاریف فوق در هیئت دولت به تصویب رسید.

بر اساس ماده 8 قانون تشکیل وزارت جهاد کشاورزی، " وزارت جهاد کشاورزی موظف است در ایجاد، توسعه و حمایت از صنایع تبدیلی و تکمیلی بخش کشاورزی و صنایع روستایی اقدام نماید".

از جمله وظایف این صنایع تبدیلی کشاورزی شامل موارد ذیل می‌باشد:

 حمایت از توسعه صنایع تبدیلی محصولات کشاورزی با توجه به مزیت‌های استان، تشویق به سرمایه‌گذاری در توسعه زیرساخت‌های نگهداری محصولات کشاورزی با هدف افزایش عمر ماندگاری و کاهش ضایعات، استقرار عادلانه صنعت در اقصی نقاط استان با توجه به مزیت‌های نسبی هر منطقه، توسعه صنایع تبدیلی همگام با الگوی کشت استان و دورنمای کشاورزی پایدار، آموزش بهره برداران در راستای ارتقاء دانش فنی، آشنایی با تکنولوژی روز و افزایش بهره وری، ایجاد و تقویت تشکل ها در بخش خصوصی و واگذاری فعالیتها به این بخش، هدایت واحدهای صنایع تبدیلی به منظور تولید بر مبنای استانداردهای ملی و بین المللی(ISO،HACCP  و ...)، حضور مستمر و فعال واحد های صنایع تبدیلی در بازارهای ملی  و بین المللی

 

 

آقای سازنده،رئیس محترم اداره چای شهرستان رشت

سازمان چای:از جمله اقدامات سازمان چای از سال 1393 تاکنون شامل تشکیل صندوق حمایت از توسعه صنعت چای در سال 1393 می‌باشد، این صندوق در سال 1393 با سرمایه 86 میلیارد ریالی و با عضویت 25000 چایکار و 13 کارخانه دار چای تشکیل شد. اکنون سرمایه صندوق به حدود 600 میلیارد ریال، تعداد چایکاران عضو به 45000 نفر و کارخانه‌دار چای به 70 نفر رسیده است. در سال 1393 برای اولین بار تسهیلات به‌زراعی به چایکاران برای جوان‌سازی باغات پرداخت شد. در سال 1396 از طریق سازمان چای و صندوق حمایت از توسعه چای مبلغ 315 میلیارد ریال تسهیلات در اختیار چایکاران و کارخانه داران قرار گرفته است.

 پژوهشکده چای: به منظور ارايه و اجراي روش‌هاي جديد علمي در کشت و صنعت چاي جهت افزايش محصول در واحد سطح و نيز بهبود كيفيت و مرغوبيت چای در سازمان چاي سابق يك واحد تحقيقاتي ‌خدماتي به نام  پژوهشکده چای زير نظر اداره كل چاي شمال در سال 1337 تاسیس گردید.

سندیکای کارخانجات چای: سندیکای کارخانجات چای شمال تنها تشکل صنفی کارخانجات چایسازی ایران است. سندیکای کارخانجات چای شمال در سال ۱۳۴۱ به وسیله شمس‌الدین علمی غروی و صاحب 11 کارخانه چایسازی دیگر تأسیس شد و هم‌اکنون ۱۷۴ عضو دارد. مقر این سندیکا در لاهیجان است. از جمله فعالیت‌های این سندیکا برگزاری همایش کشوری چای و کارگاه‌های آموزشی فراوری و تکنولوژی چای است. در سال‌های اخیر مشکلات مالی اعضای این سندیکا را برای ادامه فعالیت دچار چالش کرده ‌است. در سال ۱۳۸۸ هیئت مدیره سندیکا به دلیل عدم اجرای مصوبات هیئت وزیران در ستاد راهبردی چای استعفا دادند. این سندیکا در سال ۱۳۸۷ در نامه‌ای به محمود احمدی‌نژاد رئیس جمهور سابق نوشته بود: «کارخانجات چای‌سازی در تعطیلی دائم قرارگرفته و اگر تا چند روز آینده این مصوبات اجرایی نگردد کارخانجات قادر به باز کردن نخواهند بود و ضمن ورشکستگی کامل کارخانجات چای‌سازی ۵۵ هزار خانوار کشاورز چایکار نیز ناامید از تلاش‌های خود و پدران خویش باغات را رها و فاتحه چای را زمزمه خواهند کرد.

اتحادیه چایکاران: اتحادیه چایکاران غنچه‌های طلایی شمال، در سال 1387 با عضویت 42 شرکت تعاونی شهرستانهای چای‌خیز و با پوشش بالغ بر 40 هزار چایکار و باغات آنان فعالیت خود را آغاز کرد. اهم فعالیت و عملکرد این تشکل به شرح ذیل ارائه می‌گردد:

اجرایی نمودن بیمه فراگیر باغات چای، صدور 62 هزار جلد دفترچه چایکاری برای تحویل برگ سبز چای، اخذ عاملیت 11 نهاده‌های کشاورزی و توزیع آن از سالهای 92-91-90-89-88-87-86، کارگزاری خرید تضمینی برگ سبز چای در سالهای 90-89-88-87، برگزاری 27 کلاس آموزشی برای چایکاران با سازمان چای کشور، برنامه‌ریزی جهت معرفی چایکار برتر، انتخاب اتحادیه چایکاران غنچه‌های طلایی شمال کشور به عنوان اتحادیه نمونه استانی به جهت فعالیت در سال 88-87-86، اجاره کردن بزرگترین کارخانه چایسازی جهت برطرف نمودن مشکلات چایکاران منطقه، عضویت در کارگروه چای کشور و شرکت مستمر در جلسات، هرس کف بر باغات چای با 40 دستگاه موتور پنوماتیک توسط شرکت‌های اتحادیه، توزیع بیش از 12500 اصله نهال زینتی و جنگلی در بین چایکاران در طول دوره، بازدید از کارخانجات در طول بهره‌برداری با همکاری سازمان مربوطه خرید تضمینی برگ سبز چای در سالهای 88 و 87، بازدید از باغات چای و پرونده سازی چایکاران جهت اخذ وام بهزراعی با همکاری ادارات چای شهرستانها، اخذ یک میلیارد و صد میلیون ریال وام بلا عوض از سازمان جهادکشاورزی استان گیلان و استانداری گیلان جهت انجام بیمه فراگیر باغات چای.

 

آقای مهندس محمدرضا طاهرزاده، مدیرعامل صندوق حمایت از توسعه صنعتچای

صندوق حمایت از توسعه صنعت چای کشور: صندوق حمایت از توسعه صنعت چای کشور در سال 1394 تأسیس شد. سرمايه اوليه صندوق 85.626 میلیارد ریال می‌باشد که بخش عمده آن توسط دولت پرداخت شده است. در کشور 110 صندوق وجود دارد که دو صندوق متعلق به استان گیلان بوده و شامل صندوق کشاورزی و صندوق حمایت از توسعه صنعت چای کشور می‌باشد. صندوق چای صندوق تخصصی است که فقط با باغداران چای، کارخانه داران و تجار چای در ارتباط است. این صندوق در سال 94، 25 هزار عضو داشت و با 13 کارخانه فعالیت می‌کرد. در حال حاضر ، 49 درصد از سهام صندوق متعلق به دولت و 51 درصد به بخش خصوصی تعلق دارد (ارزش کل سهام کشاورزان توسط دولت پرداخت شده است). حدود 70 درصد از سهامداران صندوق، باغداران چای هستند و از 42 هزار سهامدار، 70 نفر کارخانه‌دار می‌باشند که 25 درصد سهام صندوق متعلق به آنان است. 5 درصد باقیمانده مربوط به بخش‌بازرگانی می‌باشد. صندوق حمایت از توسعه صنعت چای، مانند مؤسسه خدماتی - اعتباری می‌باشد و مانند بانک عمل می‌کند و از محل سرمایه کشاورزان اعتبار می‌دهد. اعتباراتی که صندوق می‌دهد همراه با خدمات است، صندوق موظف است براساس الگوی خدمات به سهامداران اعتبار دهد.

اهداف صندوق حمایت از توسعه صنعت چای کشور: تخصیص بهینه منابع مالی در بخش چای، ارتقای نرخ رشد سرمایه‌گذاری، تقویت حجم و کیفیت سرمایه‌گذاری، حمایت از تمام سهامداران در مواجهه با موقعیت‌های بحرانی، معرفی متقاضیان سرمایه‌گذاری (سهامداران) برای دریافت اعتبار از بانک‌ها و سایر مؤسسات داخلی، دریافت کمک‌های مالی، اعتباری و هرگونه تسهیلات از دولت، بانک‌ها و سایر مؤسسات داخلی و خارجی، حمایت از سهامداران جهت ایجاد بازارهای عرضه چای، حمایت از چایکاران برای انجام امور بهسازی و به‌زراعی باغ‌های چای به منظور افزایش بهره‌وری، حمایت از کارخانه‌های چایسازی به منظور تجهیز و نوسازی واحدهای تولیدی، پشتیبانی از تولیدکنندگان به منظور عرضه محصولات در بازارهای هدف (داخلی و خارجی)، حمایت از تهیه و اجرای طرح‌های تحقیقاتی مرتبط با اهداف صندوق چای، اعطای تسهیلات و انجام حمایت‌های مالی از سهامداران و متقاضیان سرمایه‌گذاری در بخش چای (حسب ضرورت) پس از تأیید فنی و مجوز سازمان چای جهت تحقق اهداف فوق، صندوق حمایت از توسعه صنعت چای کشور در کنار سازمان چای کشور به عنوان متولی اصلی چای، کلیه وظایف حاکمیتی، نظارتی و سیاست‌گذاری‌ها و برنامه‌ریزی‌های عملیاتی و اجرایی را عهده‌دار است.

 

آقای علیرضا نوروزی، معاون اقتصادی اداره کل امور اقتصادی و دارایی گیلان

اقدامات صندوق حمایت از توسعه صنعت چای کشور: با توجه به اینکه یکی از مشکلات صندوق، نقدینگی کشاورزان است. صندوق در فصل پاییز به کشاورزان نقدینگی می‌دهد، این نقدینگی به صورت وام قرض‌الحسنه 4 درصد است. همچنین برای هر هکتار 2 میلیون تومان به چایکاران وام می‌دهد. این وام در فصل بیکاری چایکاران از اول پاییز تا پایان اسفند پرداخت می‌شود. بازپرداخت وام نیز از فصل بهار تا پایان زمستان به صورت اقساط از کشاورزان دریافت می‌شود. صندوق وام‌های دیگری هم پرداخت می‌کند، مانند وام سرمایه‌ای و وام سرمایه در گردش که سرمایه در گردش برای کارخانه‌دار‌ها و وام سرمایه‌ای برای باغداران به صورت خدمات مکانیزاسیون و ماشین آلات مورد نیاز چایکاران است. صندوق در خصوص وام سرمایه در گردش در حال برنامه‌ریزی است که کارخانجات چای برای خرید برگ سبز چای با مشکل نقدینگی مواجه نشوند و چای تولیدی را ارزان نفروشند. موضوع دیگر بحث آموزش چایکاران می‌باشد که در خصوص ارتباط با نهادهای تحقیقاتی در داخل و خارج از کشور برای سهامداران این آموزش در اولویت می‌باشد.

8) جمع بندی چالش‌ها و راهکارها در صنعت چای:

 

 

چالش‌ها و مسائل اساسی: مشکلات چای در ایران را می‌توان به چند بخش‌های عمده که شامل مشکلات بخش زراعی، فرآوری، تجارت، قوانین نظارتی و حمایتی و فرهنگی و اجتماعی تقسیم نمود.

 

 

v     حجم بالاي چاي خارجي در بازار داخل که عمدتاً از مجاري قاچاق و غير قانوني وارد کشور شده اند، موجب از دست رفتن و کاهش سهم بازار براي توليد‌کنندگان داخلي چاي شده که اين امر کاهش سود و بالتبع آن کاهش انگيزه براي توليد محصول چاي با کيفيت شده است. واردات بی‌رویه چای چه از مبادی قانونی و چه از طریق قاچاق باعث شده است چای داخلی جایگاه خود را از دست بدهد.

v     برنامه‌ريزي نادرست و يا عدم برنامه‌ريزي در چيدن برگ سبز چاي موجب افزايش در ورودي کارخانه‌ها در مقاطع کوتاه و خاصي از سال مي‌شود و باعث ايجاد پيک کاري مي‌گردد که اين امر تبعاتي را در بردارد، از جمله عدم انجام صحيح مراحل مختلف از قبيل مرحله اکسيداسيون (تخمير) به علت ازدحام مواد اوليه و ...

v     به علت عدم آگاهی لازم از مفهوم امروزی بازار و بازاریابی، نداشتن اشراف به روش‌های شناخت بازار و استراتژی‌های بازاریابی داخلی و بین‌المللی و همچنین ناکافی بودن اطلاعات مربوط به ساختار توزیع کالا یا خدمات در بازارهای مختلف در سطح خوشه و کسب سهم بازار مصرف چای مهمترین چالش ذینفعان خوشه چای می‌باشد.

v     قدیمی بودن و غیریکنواخت بودن باغ‌های چای، ضعف زیرساخت‌های روستایی شامل جاده مناسب، عدم اجرای صحیح عملیات به‌زراعی در باغ‌های چای، کاهش سطح زیر کشت و تبدیل اراضی چایکاری، کاهش حاصلخیزی خاک و آلودگی ‌آب، خلاء تکنولوژی‌های نوین در صنعت چای

v     کمبود دانش فنی، محدودیت اراضی چایکاری، بالا بودن هزینه‌های تولید و پایین بودن نرخ بازده سرمایه‌گذاری در صنعت چای، بازاررسانی ضعیف و عدم دسترسي تولید داخلی به بازارهاي داخل کشور، نظارت و حمایت ناصحیح توسط دولت در مراحل بازاریابی تا فروش، بسته‌بندی‌های نامناسب چای داخلی، افزودن اسانس و رنگ به چای سنواتی و فروش آن به عنوان چای بهاره از مشکلات تجارت چای می‌باشد.

v     پایین بودن سطح تخصص و آموزش حين كار، موانع دست و پا گير اداري براي برقراري ارتباط بين روستائيان و بخش خدمات دولتي، تأمين سرمايه اوليه توليد براي کشاورزان (روستائيان) و واحدهاي کوچک و متوسط توليد، هزينه سنگين نهاده‌هاي کشاورزي مثل کود، سموم  و برق آبياري و تجهيزات نوين فراوری، نداشتن امنيت شغلي (بيمه تأمين اجتماعي و بازنشستگي) براي روستائيان و کشاورزان.

v     عدم حمایت دولت و مسئولین از تولید چای ایرانی و نبود تسهیلات با سود زیر 10 درصد، عدم مدیریت صحیح در نحوه برداشت برگ سبز چای و نظارت ناکافی دولت به عنوان متولی و خریدار اولیه برگ سبز چای از کشاورزان چایکار که باعث تولید کالای نامرغوب در کنار کالای تولید شده مرغوب و عدم آموزش صحیح به کشاورزان برای نگهداری باغات چای و برداشت صحیح و با کیفیت و در اختیار گذاشتن این برگ‌ها به دولت به عنوان خریدار اول و سپس فروش آن به کارخانجات فرآوری چای یکی از بزرگترین معضلات در صنعت چای بوده که هم از نظرکیفیت و هم از نظر درآمدی برای تولید‌کننده برگ سبز مقرون به صرفه نمی‌باشد.

v     عدم ارائه برنامه‌های مدون و مناسب توسعه چای از سوی سازمان چای از جمله هدفمند کردن یارانه‌های اعطایی، احیای باغات رها شده

v     عدم ارایه پکیج‌های سرمایه‌گذاری در محصولات چای و همچنین عدم شفافیت در نحوه ارائه آن به سرمایه‌گذاران

v     کیفیت پایین چای فرآوری شده در کارخانجات چایسازی، 70 درصد چای فرآوری شده کیفیت متوسط پایینی دارد و از حدود 150 کارخانه چایسازی تنها 20 کارخانه چای کیفی تولید می‌کنند.

v     چای ایرانی به لحاظ کیفیت از چای هند کمتر نیست، اما به دلیل عدم برندسازی و شناخت نابود می شود در حالی که ذائقه مردم چای معطر نا مرغوب را به لحاظ برند بودن می پذیرید و این عدم برند سازی از عدم شناخت و دانش کافی ناشی می شود.

راهکارهای پیشنهادی در صنعت چای:

ü  طراحی و اجرای مدل همکاری و هم‌افزایی فعالان زنجیره ارزش و خوشه سرمایه‌گذاری چای به گونه‌ای که از طریق ایجاد همبستگی بین باغداران، کارآفرینان و ایده‌پردازان عرصه صنعت و ماشین‌سازی و همچنین فعالان بخش فرآوری و خدمات بازرگانی داخلی و خارجی، با حضور نهادها و تامین کنندگان مالی و بورس کالایی، خوشه سرمایه‌گذاری چای شکل نهادی یکپارچه به خود گیرد.

ü از آنجاییکه وجود نهادها و تشکل‌های متعدد و متکثر و عمدتا وابسته به دولت و غیر اثربخش (نظیر پژوهشکده چای، صنایع تبدیلی کشاورزی، سازمان چای، سندیکای کارخانجات چای، اتحادیه چایکاران، صندوق حمایت از توسعه صنعت چای کشور) یکپارچگی و هماهنگی در انجام ماموریت‌ها و وظایف عالیه حاکمیتی را مخدوش نموده و منجر به ناکارآمدی اقتصاد چای گردیده است، لذا تشکیل نهادی واحد با سازماندهی و تعامل بین همه ذینفعان، با رویکرد مدیریت یکپارچه، مستقل از دولت و اثربخش در جهت پشتیبانی و حمایت از صنعت چای امری لازم و ضروری می‌باشد.

ü تغییر رویکرد و اصلاح شیوه‌های تامین مالی صندوق حمایت از توسعه صنعت چای از دولت و بانک محوری، به سمت نهادها و ابزارهای تامین مالی نوین نظیر بورس، شرکت‌های سرمایه‌گذاری، شرکت‌های تامین سرمایه و صندوق‌های تامین سرمایه بین‌المللی نظیر بانک سرمایه‌گذاری زیرساخت آسیایی، بانک اسلامی و ...

ü تهیه بسته‌‌های حمایتی فراگیر صندوق حمایت از توسعه صنعت چای جهت تغییر نگاه پروژه‌ای و جلوگیری از تمرکز صرف در بخش باغداری (تولید برگ سبز) و ایجاد نگاه پروسه‌ای به حمایت از کل فرآیند (از تولید نهاده‌ها و برگ سبز تا حوزه تجارت و ...)

ü به منظور استفاده از ظرفیت‎های اقتصادی منطقه آزاد و ویژه استان و با هدف نهادسازی و ایجاد قطب عرضه محصولات برتر و دارای برند کشاورزی استان، احداث "مرکز تجارت بین‌المللی محصولات برتر کشاورزی" در محدوده مناطق مذکور می‌تواند به توسعه بازار محصولات عمده کشاورزی نظیر چای، برنج، فندق، طیور، آبزیان، زیتون، ابریشم، بادام زمینی، کیوی و ... کمک نماید.

ü ارتقاي سطح تکنولوژي صنايع تبديلي چاي، با حمایت و پشتیبانی از صنایع ماشین‌سازی داخلی و بومی پیشرو (نظیر ماشین‌سازی امیدی، ماشین‌سازی میرنظام و... )

ü ساماندهی و تجهیز توانمندی‌های تجاری چای با تاکید بر محوریت صادرات چای متوسط به کشورهای هدف

ü  فراگیر نمودن نقشه اجرایی اصلاح باغات چای الگویی نظیر نقشه اجرایی برادران یاسینی

ü  ایجاد شرکت‌های هلدینگ چای متشکل از اشخاص (اعم از حقیقی و حقوقی) صاحبنام و باتجربه در حوزه ملی باغداری، فرآوری (کارخانه داران) و تجارت چای

ü  فعال سازی، استقرار و رونق بخشیدن به فعالیت بورس چای توسط تمامی متولیان دولتی و خصوصی

ü      برگزاري دوره‌هاي آموزشي لازم به منظور آشنايي کارشناسان فني کارخانه‌ها با اصول علمي و صحيح انجام فرآيند توليد چاي خشک و ملزم نمودن کارخانه‌ها به معرفي و اعزام نمودن کارشناسان خود در دوره‌هاي مذکور و ملزم نمودن کارخانه‌ها به رعایت استاندارد کیفیت و تدوين راهکارهاي استقرار و مميزي آن.

ü  انجام تحقيقات در زمينه راه‌هاي افزايش کيفيت برگ سبز و در نتيجه ارتقاء كيفيت چاي توليدي كارخانجات

ü   تدوين دستورالعملي مبني بر اعطاء تسهيلات به کارخانه‌هايي که چاي توليدي آنها مطابق با استاندارد مدون شده باشد.

ü  ارايه يک برنامه زمانبندي هرس و برداشت به چايکاران جهت تسطيح برنامه زمانبندي ورودي اوليه (برگ سبز چاي) به کارخانه

ü      تا زمانيکه اوضاع توليد و فروش چاي سامان يابد، کارخانه‌هاي خصوصي نیز مانند کارخانه‌های تعاونی از معافیت مالیاتی برخوردار شوند.

ü      انجام تحقيقات در زمينه شرايط ذائقه پسند نمودن چاي داخلي از قبيل توليد اسانس ها و طعم هاي مجاز و مطابق با ذائقه ایرانی

ü توزيع و قراردادن چاي داخلي در سبد مصرفي خانوار کشور و الزام نمودن مصرف چاي داخلي در تمامي دستگاهها و ادارات دولتی و لزوم برخورد قاطع با امر قاچاق چای خارجی و برقراری مجدد مالیات بر ارزش افزوده چای خارجی و همچنین اعطاء يارانه صادراتي و جايزه صادراتي که باعث رونق امر صادرات و فروش محصولات کارخانجات چاي مي‌شود

ü  تداوم خرید تضمینی برگ سبز چای و پیش بینی اعتبار لازم و کافی برای خرید آن در بودجه سنواتی

ü  استمرار پرداخت تسهیلات کم بهره به ذینفعان از طریق پیش‌بینی منابع در ردیف‌های بودجه سالانه کشور وزارت کشاورزی می‌تواند سالیانه با کمک بلا عوض کمتر از 30 میلیارد تومان در سال به کشاورزان باعث احیاء 25% از باغات کشور در عرض 4 سال باشد.

ü لزوم توجه به افزایش انگیزه باغداران در حفظ باغات از طریق تعریف کسب و کارها و مشاغل خانگی حول محور فرآوری چای در مقیاس کوچک.