آزاد اندیشان اقتصاد گیلان

جدول شماره 1- عملکرد واردات فلزات از بندرانزلی و بنادر کشور طی دوره 94-1388

مقایسه تطبیقی واردات فلزات

نمودار شماره 1 حاکی از آن است که طی دوره 88 تا 94 (دوره 7 ساله)، روند کلی واردات فلزات از بنادر کشور و بندرانزلی، نزولی بوده به طوریکه در سطح ملی واردات فلزات از بنادر، از رقم 5/9 میلیون تن در سال 88، به 6/5 میلیون تن در سال 94 تنزل یافته و در بندرانزلی نیز این رقم از 5/5 میلیون تن به 3/1 میلیون تن کاهش یافته است. به عبارتی طی دوره 7 ساله، واردات فلزات از بنادر کشور و بندرانزلی، به طور متوسط سالانه به میزان 1/7 درصد و 3/18 درصد کاهش نشان می‌دهد. این روند بیان می‌دارد که میزان واردات فلزات از بندرانزلی، سالانه با شدت بیشتری نسبت به بنادر کشور تنزل یافته است. در مجموع میزان واردات فلزات از بنادر کشور و بندرانزلی، در سال 94 نسبت به سال 88 به ترتیب به میزان 5/40 و 76 درصد کاهش یافته است. در طی دوره مذکور، بیشترین میزان واردات فلزات بنادر کشور و بندرانزلی به ترتیب با رقم 6/10 و 1/6 میلیون تن مربوط به سال 89 و کمترین میزان با رقم 3/3 و 1/1 میلیون تن، مربوط به سال 92 می‌باشد. همچنین بیشترین میزان کاهش سالانه واردات فلزات بنادر کشور و بندرانزلی، به ترتیب با 8/45- و 3/58- درصد مربوط به سال 92 و بیشترین میزان افزایش با 5/119 و 2/34 درصد مربوط به سال 93 می باشد.

نمودار 1- واردات فلزات بندرانزلی و کشور از سال 1388 الی 1394

نمودار شماره 2 بیانگر آن است که طی دوره مورد بررسی واردات فلزات از بندرانزلی در مقایسه با بنادر کشور، سهم غالب در سبد وارداتی داشته به طوریکه در بیشترین حالت در سال 89، 95 درصد واردات بندرانزلی، کالاهای فلزی و در کمترین حالت، در سال 94، 7/65 درصد واردات، مختص این کالا بوده است. این در حالی است که در سطح بنادر کشور، در بیشترین و کمترین حالت، سهم کالاهای فلزی از کل واردت، در سال های 89 و 92، به ترتیب 9/20 و 6/8 درصد بوده است. این امر حاکی از آن است که بندرانزلی با متوسط سهم واردات کالاهای فلزی، از کل واردات بندر، طی دوره مذکور، به میزان 6/87 درصد، یک بندر تخصصی در واردات فلزات بوده و همین موضوع، آسیب پذیری عملکرد بندر در زمان بروز بحران در صنایع فلزی کشور را مسجل می‌سازد. لازم به ذکر است، از سال 88 تا سال 94، روند سهم واردات فلزات از بندرانزلی نسبت به کل واردات بندر، دائماً نزولی بوده، در حالی که در سطح بنادر کشور، این سهم پس از نزول تا سال 92، از آن پس سیر صعودی به خود گرفته است.

نمودار 2- سهم فلزات از کل واردات بندرانزلی و کشور از سال 1388 الی 1394

نمودار شماره 3 حاکی از آن است که در طول دوره 94-1388، بندرانزلی به طور متوسط سالانه 3/45 درصد از واردات کالاهای فلزی از بنادر کشور را به خود اختصاص داده است؛ به طوریکه این سهم از بیشترین مقدار، یعنی 7/57 درصد در سال 88 روند نزولی را طی نموده و به رقم 9/20 درصد، یعنی کمترین مقدار سهم طی دوره بررسی، در سال 93 کاهش یافته است. همچنین از سال 94، سهم واردات فلزات بندرانزلی از بنادر کشور افزایش یافت و به رقم 5/23 درصد رسیده است.

نمودار 3- سهم واردات فلزات از بنادر کل کشور از سال 1388 الی 1394

 بررسی عملکرد 8 ماهه واردات فلزات از بندرانزلی و بنادر کشور طی دوره 95-1394

جدول شماره 2- عملکرد واردات فلزات از بندرانزلی و بنادر کشور طی دوره 8 ماهه 95-1394

مطابق جدول شماره 2، میزان واردات فلزات از بندرانزلی طی 8 ماهه 95، نسبت به مدت مشابه سال 94، 2/58 درصد رشد داشته و از 77/0 میلیون تن به 22/1 میلیون تن رسیده است. این در حالی است که واردات فلزات در سطح بنادر کشور از 2/4 میلیون تن در 8 ماهه 94، به 5/2 میلیون تن در 8 ماهه 95، یعنی به میزان 2/41 درصد، تنزل یافته است. این امر سبب شده تا طی دوره مورد بررسی، سهم واردات فلزات بندرانزلی نسبت به کل بنادر کشور، از 4/18 درصد، به 4/49 درصد افزایش یابد. همچنین لازم به ذکر است، علی رغم افزایش حجم و سهم واردات فلزات از بندرانزلی نسبت به بنادر کشور، سهم این کالا از کل سبد وارداتی بندرانزلی کاهش یافته (از 3/65 درصد به 5/63 درصد)، که خود گویای استفاده از ظرفیت‌های بندری در واردات و تخلیه سایر کالاهای تجاری می‌باشد.

از مجموعه مباحث فوق می‌توان نتیجه گرفت:

1-       بندرانزلی به لحاظ زیرساخت های موجود و همچنین سهولت دسترسی به بازارهای تامین و توزیع فلزات، اساساً به یک بندر تخصصی واردات آهن آلات و سایر فلزات تبدیل شده است. از این رو بروز شرایط رکود تورمی سنوات قبل، علی الخصوص از سال89 به این طرف، افزایش نرخ ارز و فشار آن بر کاهش واردات، رکود بخش ساخت و ساز و به ویژه ساخت و ساز مسکن و در نهایت بروز چالش‌های ناشی از تحریم اقتصادی و الزامات کشور در واردات آهن آلات از چین و هند، در مقابل فروش نفت به آن کشورها که موجب تغییر مبادی ورودی آهن آلات کشور از بنادر شمالی (به ویژه بندرانزلی) به بنادر جنوبی شده است، همه و همه، باعث گردیده تا بندرانزلی جذابیت و قابلیت قطبیت وارداتی فلزات را از دست داده، و از این حیث آسیب‌پذیر گردد. بنابراین پرواضح است، بندری که روزی واردات فلزات حدود 94 درصد سبد وارداتی آن را تشکیل می‌داده، امروزه تا مرز سهم وارداتی 64 درصد تنزل یابد.

2-       روند اخیر واردات فلزات از بندرانزلی و بنادر کشور گویای آن است که پس از چند سال تغییر رژیم جغرافیای واردات کشور، مجدداً بندرانزلی جایگاه و سهم خود را بازیافته، ضمن آنکه با احداث زیرساخت‌های بندری و انبارها و سیلوهای ذخیره سازی غلات، بخشی از ظرفیت‌های تخلیه و بارگیری خود را به سمت سایر کالاها انتقال داده و آسیب پذیری ناشی از وابستگی صرف به واردات فلزات تا اندازه‌ای کاهش یافته است.

منابع:

سایت سازمان بنادر و دریانوردی کشور www.pmo.ir